Lastige kinderen? Heb jij even geluk!

AfbeeldingOmdenken, de filosofie van Berthold Gunster, heeft het afgelopen jaar voor mij in een ander daglicht gezet. Eerst waren het de rode tegels met witte uitspraken, die vrienden op facebook deelden, maar toen ontdekte ik het boek ‘Lastige kinderen? Heb jij even geluk’. Daar heb je al omdenken in de kern. Immers Bertold Gunster probeert van problemen  een nieuwe kans te maken, een voordeel wat je anders nooit ontdekt had.

Lastige kinderen is ook prikkelend. Mijn zoon voelt zich gelijk aangevallen; ‘ben ik lastig dan?’ Direct  antwoord ik hem dat ik opvoeden lastig vind.  Maar met die uitvlucht kan ik bij Berthold Gunster niet aankomen, want misschien moet ik wel helemaal niet opvoeden.

“Het verschil tussen opvoeden en zorgen voor hangt een-op-een samen met een ja-maar en een ja –en manier van kijken als ouder. Als je op een ja-maar manier naar je kind kijkt, ben je immer voortduren bezig datgene te zien, wat er nog niet is, maar wat er volgens jou wel zou moeten zijn.”

Het zijn zulke uitspraken, die mij in het najaar geholpen om  anders om te gaan met de driftbuien, huiswerkproblemen en andere kinderstress thuis.  Het boek wat  Berthold Gúnster  over opvoeding heeft geschreven leest heel makkelijk. De vele voorbeelden zijn ontzettend herkenbaar en zijn opmerkingen laten gelijk zien hoe makkelijk omdenken is.

omdenken in opvoeding en onderwijs
omdenken in opvoeding en onderwijs

In de meeste opvoedboeken is lastig gedrag ongewenst en bieden ze ouders allerlei handvatten om het tegen te gaan. In het eerste hoofdstuk neemt Berthold Gunster alle aanpakken onder de loep, verbieden,  straffen,  time-out, waarschuwen, emotionele chantage, belonen (van goed gedrag),  complimenten, negeren, afleiden, dialoog… Bij alle methoden is een kritische kanttekening geplaatst, zodat je al gauw het gevoel krijgt, ja maar hoe dan wel?

Nou omdenken!

“Deze manier van denken, waarbij je gedrag van kinderen niet ziet al een probleem dat weggewerkt moet worden, maar als een feit waarmee je een nieuwe mogelijkheid kan creëren, noem ik omdenken. Door om te denken los je een probleem niet op, maar accepteer je het en transformeer je het tot een nieuwe mogelijkheid. “

Om een probleem om te denken, zijn er steeds twee stappen nodig. De eerste stap is die waarbij je van een ‘probleem’ een feit maakt. Je verandert een ‘ja-maar’ in een ‘ja’. De tweede stap is die waarbij je van het feit een nieuwe mogelijkheid maakt. Terecht stelt Bertold Gunster dat voor deze manier van denken een levenshouding nodig is van onvoorwaardelijke acceptatie. Dat is zo’n sleutelwoord wat natuurlijk verkeerd kan worden opgevat.   Het is niet een laat maar zitten, berusten. Eigenlijk vraagt onvoorwaardelijke acceptatie juist een hele actieve houding, namelijk om van kinderen te houden zoals ze zijn met hun talenten, tekortkomingen en gebreken. Het pleidooi voor onvoorwaardelijke liefde maakt het tot een waardevol boek. Terecht kunnen we ons afvragen hoe onvoorwaardelijk onze liefde is. Juist als het om onze kinderen gaat zijn er zoveel verwachtingen. Berthold Gunster legt die verwachtingen haarfijn bloot, zo scherp zelfs dat je betrapt voelt, zelfs van verwachtingen waarvan je niet eens wist dat je ze had.

Het is dit analyseren van verwachtingen, maar ook het bevragen van wat nu werkelijk het probleem is, wat me heeft geholpen.  In het boek is veel aandacht voor de vier stappen in het omdenken, vier vragen:

  • Wat is het probleem?
  • Is het echt een probleem?
  • Ben jij het probleem?
  • Is het probleem de bedoeling?

De relativerende manier om zo tegen het leven aan te kijken, maakt de situatie al veel minder problematisch. Veel problemen lossen zich zo al op. Het is ook bevrijdend om te beseffen dat je niet alles hoeft op te lossen. Normaal is dat wel mijn insteek als het gaat om problemen. Uiteindelijk zijn er maar een paar kwesties,  die de creativiteit van het omdenken vragen.  Oneliners als ‘chose your battle’  helpen hierbij.   Niet alle wijsheid in het boek is nieuw, maar soms (voor mij) wel nodig om herhaald te worden.

Berthold Gunster benadrukt de autonomie van het kind. Kinderen maken zich zelf, in relatie met jou. De centrale vraag is dan ook niet wat kinderen zouden moeten zijn, maar wat kinderen zouden kunnen zijn.  Het is belangrijk omdat te beseffen, om de autonomie van het kind respecteren.  Daar zitten echt wel een paar lessen in, niet alleen over de manier hoe we met onze kinderen communiceren en ze zelfvertrouwen kunnen geven.

Tot slot nog een citaat dat pleit voor ‘zorgen voor’ in plaats van opvoeden:

“Als je voor je kind zorgt, stel je beschikbaar, ben je aanwezig en doe alles wat in je vermogen ligt met in achtneming van je eigen behoeften om je kind te helpen zijn diepste verlangens te realiseren. De basis van zorgen voor is ja en; je bent er voor hem of haar, zoals hij of zij op dit moment is. Zorgen voor is ook gelijk aan liefde is actie.”

Wat denk jij opvoeden of zorgen voor als het aankomt op onze taak als ouder?

_________________

Mijn waardering: *****

Lastige kinderen? Heb jij even geluk  – Berthold Gunster | levboeken (2012) | ISBN: 978 9400502116 |

Een gedachte over “Lastige kinderen? Heb jij even geluk!”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s