Fiela’s kind

Benjamin had altijd geweten dat hij het houkind van zijn vader en moeder was. Te vergelijken met het lam dat met de hand gevoerd moet worden omdat de ooi het afwijst. Dat had hij altijd geweten, maar het was nooit belangrijk geweest omdat er thuis gewoon geen verschil gemaakt werd tussen hem en Dawid, Tollie, Kittie en Emma. Ze woonden in de Lange Kloof en de Lange Kloof lag tussen de bergen in die zich van het westen naar het oosten uitstrekten over een lengte van wel 150 kilometer.

Dat is het begin van het verhaal van Benjamin. Of begint zijn verhaal toch een hoofdstuk eerder toen rond 1865 een driejarige jongetje verdween in het Bos, het kind van Elias en Bartha van Rooijen? Het Bos is niet zomaar een bos, maar eerder een tropisch oerwoud achter de lagune van Knysna (Zuid-Afrika) door een ruige bergketen gescheiden van de dorheid van de Lange Kloof. Toch vermoedt een ambtenaar bij een volkstelling negen jaar later dat Benjamin, het witte houkind van Fiela Komoetie, het verdwenen jongetje Lukas van Rooijen moet zijn.
Vorige week zaterdag stond er in het Reformatorisch Dagblad een artikel over de populariteit van de Zuid-Afrikaanse romans. In het rijtje van Irma Joubert,  Connie Luyt, Mariël le Roux, Brett Michael Innes, was Dalene Matthee overgeslagen. Terwijl haar boeken onlangs opnieuw zijn uitgegeven en zeker de moeite waard zijn. 
9789088653056Ik heb de historische roman Fiela’s kind voor de tweede keer uit. De eerste keer las ik het boek eind jaren negentig. Toen ik in 2002 in de omgeving van Knysna op vakantie was, kwamen haar woorden nog meer tot leven. Toen had ik er nog geen weet van dat Zuid-Afrika mij ook ‘houkinders’ zou geven. Het woord kent zoveel meer liefde dan de juridische term adoptiekind. Geen wonder dat dit boek een van mijn favoriete romans uit Zuid-Afrika is.

Het rook in het Bos naar modder en rotte bladeren. Het voetpad was een smalle tunnel door het Bos, met overal in de bomen en onder de struiken duizenden trillende stukjes zonlicht. Op sommige plekken stonden de bomen zo dicht op elkaar, dat een man er niet tussendoor kon lopen. Sommige bomen hadden een reuzenomvang.

Het is een boek vol contrasten en dat voelt goed, immers Zuid-Afrika is een land vol contrasten. Het contrast zit hem niet alleen in wit of bruin, eigenlijk doet kleur er niet zoveel toe. Toch lijkt dat wel op het eerste gezicht de zaak van het verhaal te zijn. Het kind dat verdwijnt is wit en Benjamin is wit, maar groeit op bij bruine mensen. De strijd van Fiela om haar kind te houden, dan wel terug te krijgen, lijkt bij voorbaat een verloren zaak.

De magistraat had gezegd dat hij nu voortaan weer wit was. Hij was altijd wit geweest. En ze hoefden niet te denken dat hij in het bos bleef; hij was geen olifant. Hij zou er wel achter komen welke weg weg ze hadden genomen vanuit de Lange Kloof en dan liep hij terug, ook al kostte het hem een week om thuis te komen.

Ondertussen is er niet alleen het contrast tussen de huidskleur, maar ook de woonomgeving, het sociale milieu; de arme houthakkers tegenover de zelfstandige Fiela. De schijnbare tegenstellingen tussen Fiela, de moeder van Benjamin en Elias van Rooijen, de vader van Lucas, de houtbewerker in het Bos zijn misschien nog wel het sterkst. Vooral in het taaie begin van het boek worden die haarfijn beschreven, Als Fiela moeilijkheden ondervindt met haar struisvogelpaar dat maar niet wil broeden en Elias plannen maakt om een olifant te doden om rijk te kunnen worden door de verkoop van ivoor. Beide zij het dominante persoonlijkheden.
Naarmate het verhaal vordert, komt het perspectief meer bij Lucas van Rooijen te liggen.  “Hij was te vergelijken met een slang die er maanden over doet om zijn oude huid af te schudden en en nieuwe te laten ontstaan.” Uiteindelijk draait het in deze roman om het vraag wie ben ik? Waar hoor ik thuis? Het is niet alleen een issue voor ontheemde kinderen, het is een vraag die hoort bij het volwassen worden. Het is prachtig hoe Dalene Matthee daarvoor gebruik kan maken van drie verschillende biotopen, betrekkelijk dicht bij elkaar in Zuid-Afrika. Misschien is Fiela ’s kind niet meer dan een historische streekroman, maar dan toch een hele mooie!

Mijn waardering:****
Fiela’s kind – Dalene Matthee | uitgever de Groot Goudriaan Kampen | ISBN 978 90 8865 304 9

Ken jij de boeken van Dalene Matthee?

One thought on “Fiela’s kind”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s