Recensie: Tikkop

TikkopTikkop is en roman die ik zou kunnen lezen en herlezen, omdat het verhaal zich afspeelt in Zuid-Afrika en me steeds opnieuw confronteert met vragen die ik ook heb over Zuid-Afrika.

De hoofdpersoon Mulder is onmiskenbaar een alter ego van Van Dis, een grijze zestiger, gedistingeerd, die betrekkelijk eenvoudig met iedereen een praatje aanknoopt en zo binnen no-time een divers aantal inwoners (met al hun clichés) aan het woord laat. Met de serie ‘van Dis in Afrika’ en mijn eigen ervaringen in Zuid-Afrika, roepen de zinnen genoeg beelden op om het boek  te ervaren als typische schets van het huidige Zuid-Afrika.

Mulder reist naar Zuid-Afrika op uitnodiging van Donald een oude kameraard met wie hij in de jaren zeventig zijn steentje bijdraagt in de strijd tegen het apartheidsregime van Zuid-Afrika. Donald woont in een dorp aan de kust in de West-Kaap. Het is hier, in een onbeduidend gehucht, dat van Dis heel de Zuid-Afrikaanse realiteit kan plaatsen, met issues als veiligheid, verslaving, werkloosheid, corruptie, discriminatie, sociale ongelijkheid enzovoort. Uiteindelijk zal Mulder met eigen ogen zien wat er van alle idealen die ze voor Zuid-Afrika hadden, is terecht gekomen.

Natuurlijk is het taalgebruik een feest. Mijn woordenkennis wordt weer opgevijzeld. Ik kan ook de mix van het Engels en Afrikaans wel waarderen, het geeft zo duidelijk toon aan de ‘coleur locale’ Vooral ‘beeldbraai’ voor oven vond ik een leuke vondst. Maar er is meer in dit compacte boek. Verschillende lagen zitten er in het verhaal. Mulder maakt ook een reis in een reis, om erachter te komen wat ze nou precies gedaan hebben. Herinneringen aan vroeger komen terug. De vrienden hebben ondanks hun gezamenlijke strijd verschillende motieven, wat doet het met hun vriendschap?  De thematiek van de moraal van het idealisme, afgezet tegen de werkelijkheid, roept op tot zelfonderzoek.  Ik  herken  het cynisme wel, de scepsis over de regenboognatie. Tegelijkertijd wil ik ook die hoop vast houden, dat het kan.

Helemaal dichtbij komt het als Donald en Mulder zich gaan ontfermen over Hendrik, een kleurling die verslaafd is aan de crack. De Tikkop, omdat de crack zijn hersenen aantast.  Ook hier weer het idealisme, een ander helpen, maar voor wie eigenlijk? Terloops wordt er nog een opmerking gemaakt over het vaderschap. Mulder vindt de vissers in het dorp waardeloze vaders, maar ondertussen heeft hij zelf het lef niet gehad om vader te worden.  Adriaan van Dis kan spelen met beelden, dat blijkt wel als hij afsluit met een brief naar iemand die in de gevangenis zit. Als mensen zich verstoppen achter hun muren en veiligheidshekken, wie zit er dan echt gevangen?  Zijn we bevrijd van idealen als we na een reis Zuid-Afrika weer kunnen verlaten? Of als we het boek dichtklappen, komen we dan los van al die vragen, waar we het antwoord niet op kunnen geven?

_________________

Mijn waardering: ****

Tikkop – Adriaan van Dis | Uitgeverij Augustus (2010)

3 gedachten over “Recensie: Tikkop”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s