Het onvermogen van Boy

9789044620368Wauw dacht ik toen ik voor het eerst de cover van Boy zag, zo mooi. Tegelijkertijd kan het de weemoed die dit boek geeft niet verhullen. Boy is een jongen van bijna 15 jaar, geadopteerd door Mark, die iets doet met ontwikkelingssamenwerking en zijn vrouw, een psychiater. Als Boy na een dagje aan het strand met zijn klasgenoten niet meer thuis komt, is het haar perspectief dat de lezer inzicht geeft over hoe hun leven, het verlangen naar een kind, de adoptieprocedure van Boy en hoe ze uiteindelijk een gezin vormden, is gelopen. Al haar gedachten, herinneringen, twijfels vullen de pagina’s. Ze doet dat overigens scherp en genadeloos hard voor zichzelf als moeder en vrouw, maar ondertussen voor mij zo vertrouwd alsof ik mijn eigen overpeinzingen lees.

Als Boy na maanden wordt gevonden, denkt de politie aan zelfmoord. De moeder kan daar niet mee leven en ziet slechts één uitweg; wraak. De klasgenoten van Boy wijzen Hannah, de dramadocente aan als schuldige. In het tweede deel van het boek, vier jaar later meldt de adoptiemoeder zich als vrijwilligster om bij Hannah op het platteland van Bulgarije te gaan werken. De jonge naïeve, Hannah is daar een nieuw leven begonnen. Ze heeft geen idee wie ze in huis heeft gehaald. Ondertussen wacht de adoptiemoeder totdat ze van Hannah hoort wat er nu echt met Boy is gebeurd.

Ik heb veel over adoptie gelezen, maar het is ongekende ervaring als een vreemde schrijfster woorden vindt en zinnen maakt voor dat wat ik slechts in mijn onderbewustzijn ervaar. Heel treffend vond ik deze zin, niet alleen als beschrijving van de status van het adoptiekind:

“Toen we Boy gingen ophalen stuurden we de dag voor we vertrokken een geboortekaartje aan al onze kennissen om hun te vertellen over dat kind dat niet kon bestaan maar er toch was gekomen.”

Soms koop je een boek alleen al om de cover
Soms koop je een boek alleen al om de cover

Regelmatig had ik het idee dat Wytske Versteeg wel een insider moest zijn, zelf een ervaren adoptiemoeder, maar de schrijfster geeft met haar roman Boy veel meer dan de  bekende clichés over onvruchtbaarheid, adoptieprocedure en ouderschap en hechtingsproblemen. Het feit dat het eerste deel van de roman, al zo reëel lijkt te zijn, schept vertrouwen dat de andere issues in het boek, zoals dramalessen geven in middelbaar onderwijs, het docent zijn, de leefwereld van pubers en het thema pesten ook uit het leven gegrepen zijn, ook al kan ik niet alles toeten uit eigen ervaring.

Het pesten is een tweede gegeven dat deze roman akelig maakt. De adoptiemoeder wist dat Boy ongelukkig was, een buitenstaander, maar hoe verschrikkelijk zijn leven moet zijn geweest, blijkt alleen uit het verhaal van Hannah, die hem met haar dramalessen had willen helpen.

Als er iets blijkt uit de roman Boy dan is het wel, dat we er met de beste bedoelingen niet komen. Ondanks alles kunnen de ouders van Boy niet geven wat hij nodig heeft, raken ze hem kwijt nog voordat hij is verdwenen en dat geldt ook voor de docente en haar onbeholpenheid. En dan nog het onvermogen van Boy om zichzelf te kunnen zijn. Bij Boy was het anders zijn wel extreem uitvergroot, door zijn adoptie en zijn aard, maar juist die vraag mag een kind zich zelf zijn, blijft bij mij hangen.

 Dat zou een boek heel zwart kunnen maken, de confrontatie met dat onvermogen. Het is zo als het is, mooier kunnen we het niet maken, lijkt Wytske Versteeg te willen zeggen. Vooral de adoptiemoeder lijkt alle hoop op troost te zijn kwijt geraakt. Hannah daarentegen heeft nog wel positieve ervaringen, een moment van genade, ´een diep besef dat het zo goed was´ en geloof in reïncarnatie,  ‘dat je nog tijdens je leven heel iemand anders wordt. Dat je ervoor kunt kiezen om opnieuw ter wereld te komen, dat dat uiteindelijk je eigen keuze is.’

Maar ondertussen is er ook nog een andere laag, die van het drama, van het spelen van een rol om zo de andere versie van jezelf te kunnen ontdekken en wat dat betreft heeft Wytske Versteeg iets uitzonderlijks gedaan met dit boek.

Omdat je als lezer weet wat de vrouw van plan is, blijf je door lezen. Maar in het leven van Bulgarije zit een bepaalde vertraging. Ook in het levensverhaal van Hannah zitten allerlei details, waardoor het lang duurt voordat het tot een climax komt. Ondertussen is het perspectief veranderd in een alwetend verteller, die de adoptiemoeder toespreekt, alsof je als lezer echt in de huid van de vrouw bent gekropen. Daarmee ligt het einde meer open dan dat je zou verwachten. Nog nooit was een laatste zin van een boek zo veelzeggend: ‘en het duurde even voordat je haar verstond.´

________________________________________

Mijn waardering: *****

Boy – Wytske Versteeg | Uitgeverij Prometheus (2013) | ISBN: 978 90 446 2036 8

6 thoughts on “Het onvermogen van Boy”

    1. Dat is het zeker Inge en weet je dat het juist op jouw blog was dat ik de cover van Boy voor het eerst zag? Hij is ondertussen wel een eind naar beneden geschoven in de lijst van boeken, die je nog wil lezen. Leuk dat we zo boekentips kunnen uitwisselen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s