Het zwijgen van Maria Zachea

bookazine 2 (2014) Het zwijgen van Maria ZacheaIk had nog nooit van gehoord van ‘het zwijgen van Maria Zachea’, maar al na een paar bladzijden, kon ik er mijn mond niet meer over houden. Wat bijzonder dat je een verhaal kan maken van je familie en daarmee veel meer mensen kunt raken, aanspreken dan alleen de direct betrokkenen! Het zwijgen van Maria Zachea is een klassieker, niet alleen omdat Judith Koelemeijer de eerste was die het in 2001 voor elkaar kreeg om een ware familiegeschiedenis op te schrijven die leest als een roman en daarmee een nieuw genre heeft neergezet.  Maar met haar verhaal laat ze ook het persoonlijke effect zien van allerlei maatschappelijke ontwikkelingen, historische gebeurtenissen in één familie.

De oma van Judith Koelemeijer heeft een hersenbloeding gehad in december 1988. Haar tante besloot dat moeder naar huis moet en zo ontstond het plan om met z’n allen voor moeder te zorgen. Overdag was er een verpleegster, maar ’s avonds en ’s nachts was één van haar twaalf kinderen bij haar. Het zal wel niet lang meer duren, dachten ze. Hun vader was in 1986 twee weken nadat hij een hersenbloeding had gehad overleden. Maria Zachea leefde nog acht jaar. Judith Koelemeijer laat al haar tantes en ooms herinneringen aan hun leven ophalen, op het moment dat ze bij hun moeder zijn. Zo krijg je als lezer een indruk van hoe hun verhouding tot met moeder is, terwijl de tijdsgeest voorbij komt. De eerste herinneringen zijn van 1937 als een zusje wordt geboren en de oorlog (hoewel niet echt spectaculair).  Langzaam maar zeker trekt alles voorbij, de kneuterige gezelligheid van de jaren vijftig, rondom de radio, de ambities om zoons te laten doorleren in de stad, de roerige jaren zestig, waar meningen radicaal uit een lopen, ook wat betreft het katholieke geloof,  de opkomst van de televisie, uitgaan, populaire muziek. Daarnaast ook het contrast van hard werken, armoede en later de welvaart, de groei ook van het eigen familiebedrijf in de Zaanstreek.

Een groot katholiek gezin                                                                                          Het gezin Koelemeijer liet zich indelen in 3 groepen, de (huis)vrouwen, de professoren, zij die in de stad studeren en de werkers, die het hoveniersbedrijf van hun vader overnamen. Als er iets blijkt uit de verhalen, dan is het wel dat ieder kind uniek is, zijn eigen herinneringen en waarnemingen heeft. Ze hadden niet allemaal dezelfde mogelijkheden en behoeften. Doordat iedereen zijn eigen verhaal mag vertellen, komen ze misschien eindelijk tot hun recht. Tjonge wat is dat veel 12 kinderen. Zelfs in het lezen van hun verhaal was het teveel. Ergens tussen kind acht en negen, heb ik het verhaal even aan de kant gelegd. Toch bleef het me ook boeien. Veel van mijn ooms en tantes zijn in dezelfde tijd geboren. Hoewel geen katholiek milieu, geeft het verhaal me een idee van hoe het moet zijn gegaan in een groot gezin. Daarnaast kan Judith Koelemeijer met weinig woorden luikjes open maken van mijn eigen herinneringen. Ik heb dat eerder ook al ervaren met Hemelvaart. Ik vind dat een bijzonder, dat geeft lezen van een familiegeschiedenis een extra dimensie.

werkelijkheid soms sterker dan dat je zelf kunt verzinnen

Natuurlijk zou je van alles achter het zwijgen van Maria Zachea kunnen zoeken. Aan de andere kant geeft Judith in haar voorwoord ook aan dat er in elke familie wel sprake is van zwijgen,  ‘een opeenstapeling van onuitgesproken gevoeligheden, meningen en herinneringen. iedereen wringt zich in bochten om een band die familie heet te bewaren.’ Dat geeft iets om over na te denken. Toch is het bijzonder dat 12 kinderen samen hun moeder verzorgen en zo ieder hun moeder weer even voor zichzelf hebben. Aan het eind stelt broer Maarten zelfs dat het omgerekend 9 maanden is. Zoiets zou je als schrijver niet verzinnen. Uiteindelijk is het de moeder, die de kinderen met elkaar verbindt in hun zorg voor haar, maar ook de lezers tot het eind tot betrokken houdt. In elk hoofdstuk staan de kinderen stil bij de  ‘eindeloosheid’ van haar ziekbed, zodat je als lezer onwillekeurig afvraagt hoe Maria Zachea aan haar einde komt.

Bookazine                                                                                                                                bookazine in gebruik Ik heb ‘Het Zwijgen van Maria Zachea’ gelezen in Libelle bookazine nummer 2 (2014) Een compleet boek voor  € 2,99. Het is lekker handzaam. De tekst is in twee kolomen op een pagina gedrukt, maar ik vouwde het tijdschrift gewoon dubbel als ik het las onderweg, in bad of in bed. Omdat het als tijdschrift oogt, had ik het nog completer gevonden als er foto’s in waren opgenomen. In de jubileumeditie zitten die wel. Maar met de toespraak van Jan Blokker en de lezersbrieven en het reactie van Judith Koelemeijer over het succes van haar boek, is het echt een ‘magazine’ in de zin dat er meer is om te lezen. Ik ben dan ook met die kleine rubriekjes begonnen. Nu is drie euro voor een boek geen geld, daar kun je geen miskoop mee begaan zelfs al is het een onbekende titel. Aan de andere kant kun je het verhaal ook niet meer uit de kast trekken en zo’n verhaal in het zwijgen van Maria Zachea wel, zo’n familiegeschiedenis wil je doorgeven.

 ________________

Mijn waardering: ****

Het zwijgen van Maria Zachea – Judith Koelemeijer | uitgever Atlas Contact (2001)

2 gedachten over “Het zwijgen van Maria Zachea”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s