Het bittere kruid vertelt door Marga Minco

Luisterboek het bittere kruidHet bittere kruid van Marga Minco heb ik nooit gelezen, maar na het lezen van de leeservaring van Sandra, heb ik het boek gedownload uit de luisterbieb. Terwijl we al weken voor onze oudste zoon voorlezen uit de reis door de nacht van Anne de Vries, wordt er nu voor mij voorgelezen, door niemand minder dan Marga Minco zelf. Haar stem vult mijn kamer en vertelt het verhaal van een joods meisje dat begint, net als bij de reis door de nacht, aan het begin van de oorlog. “Op een dag…” Het komt direct binnen als een sterke, maar door doorleefde stem van een oude vrouw mij haar verhaal van de oorlog verteld. Het is alsof mijn oma aan het vertellen is over vroeger. Zij kon ook zo over de oorlog praten, hoewel met heel andere ervaringen. De kleine persoonlijke details, korte zinnetjes die worden toegevoegd, niet om de gevoelens te beschrijven, maar juist om zelf te voelen hoe het moet zijn geweest. Het maakt het vertelde zo authentiek. Eerst denk ik dat ik nog met wat losse hoofdstukken te maken heb, die haast op zichzelf staan met een titel; de terugblik aan haar jeugd waar het verschil tussen jood en niet-jood sterker was, dan in het begin van de oorlog. Het bezoeken van een kliniek omdat ze tbc heeft. Maar de herinneringen aan de oorlogsjaren gaan onmiskenbaar verder naar dat ene dramatische moment; dat het jonge meisje alleen komt te staan, zonder familie. Ze zwerft van onderduikadres naar onderduikadres en overleeft zo de oorlog. Met kleine details als de tol, die buiten het café ronddraait en tenslotte wordt verbrijzeld, zegt ze zoveel. Als de zin van Marga Minco klinkt, breek ik. “Ik miste het geloof van mijn oom. Zij zouden nooit terugkomen, mijn vader niet, mijn moeder niet, Bettie niet, noch Dave en Lotte.” Nog nooit heeft een verhaal mij zo aangegrepen. Ik weet niet zeker of die ontroering ook zo sterk was geweest als ik het verhaal zelf had gelezen. Ik realiseer me dat de emotie versterkt werd door het feit dat terwijl ik aan het luisteren was, ik ook de koffers aan het pakken was voor de vakantie. Ik mag op reis, meenemen wat ik maar wil, de bestemming kiezen in vrijheid, zonder angst de toekomst tegemoet gaan.

Toen het verhaal uit was, heb ik even mijn literatuurkennis opgefrist. Dat kon al met de uitgebreide informatie die de luisterbieb gratis bij geeft. Ik ben verrast dat dit debuut van Marga Minco al in 1957 is verschenen. Ik merk daar niets van. Het sobere taalgebruik is niet gedateerd. Sinds eind jaren negentig zijn schrijvers als Geert Mak, Judith Koelemeijer bezig met hun familiegeschiedenis op te schrijven. Margo Minco was hun dus al tientallen jaren voor. Nu is dit fictie (ipv literaire non-fictie) ze zegt zelf dat ze met dit verhaal iets gecreëerd heeft, maar haar motieven lijken wel op die van de auteurs nu, die hun familiekroniek willen vastleggen.

“Een van de drijfveren om Het bittere kruid te schrijven is ongetwijfeld geweest dat ik mijn familieleden verder wilde laten leven, door over ze te schrijven. Nu moet ik er wel direct aan toevoegen dat het schrijven over de oorlog iets heel anders is dan het beleven van die oorlog. Schrijven is in de eerste plaats vorm geven. In Het bittere kruid heb ik vorm gegeven aan mijn ervaringen, heb ik iets gecreëerd, en op de een of andere manier staat die creatie los van mijn belevenissen.”

Twee uur en en kwartier duurt het verhaal. Beslist de moeite waard!

5 thoughts on “Het bittere kruid vertelt door Marga Minco”

  1. Wow, wat een prachtige recensie Antoinette, je raakt precies de juiste snaar, ik las je recensie met het kippenvel op mijn armen.

    De tol: ja, daar brak ik ook, had tissues nodig, wat intens droevig en hoe mooi inderdaad door Marga Minco geschreven.

    Ik heb zelf eerst het luisterboek beluisterd, daarna heb ik het boek twee keer achter elkaar gelezen (bij de 2e poging van het luisterboek viel ik in slaap (omdat je het verhaal al kent, luister je minder aandachtig en kan dat gebeuren #bloost), maar wat jij ook al zegt, dit boek komt nog meer binnen als je het luisterboek beluistert.

    1. Dit boek heb ik gelezen voor mijn examen (1972) ook hebben we het toen klassikaal besproken.Ze heeft meer boeken geschreven, ik ga dit boek zeker beluisteren..dank voor je tip.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s