Gelezen: Dit zijn de namen

dit zijn de namen‘Dit zijn de namen’ van Tommy Wieringa is een boek dat al een tijd op mijn nog te lezen lijst stond. De roman is algemeen bejubeld en heeft meerdere prijzen gewonnen. Natuurlijk maakt dat zo’n werk interessant, maar voor mij is de titel ‘dit zijn de namen’ het begin van het bijbelse boek Exodus. Tommy Wieringa heeft in zijn roman twee verhaallijnen, van een man die ontdekt dat hij Jood is en van een groepje mensen die zwerft door een steppe op zoek naar een betere toekomst. Het lijkt erop alsof de schrijver een eeuwenoud bijbelvehaal wil navertellen, maar waarom? Dat was mijn motivatie om ‘Dit zijn de namen’ te lezen.

Ik wordt al gauw gegrepen door de zinnen, het taalgebruik van Tommy Wieringa. Regelmatig lees ik ze twee keer. Eerst maak ik kennis met Pontus Beg, een man van 53, die woont in een flat die grenst aan de woestijnsteppe. Hij slaapt één keer in de maand met zijn huishoudster; een goed huwelijk noemt hij dat. Hij heeft een warme en een koude voet en last van oorsuizingen. Zijn beroep is politiecommissaris in de grensstad Michailopol, waar corruptie een gewone zaak is. Ook hij heeft geen schone handen. Tegelijkertijd is hij een denker met interesse voor Oosterse filosofie. Als hij in contact komt met de laatste rabbijn van de stad vraagt de Jood heel treffend: ‘maar wat doet u om zich te reinigen van het vuil van de wereld?’ Dat soort vragen… we stellen ze misschien liever niet, is de opinie van Pontus Beg. Voor mijn gevoel is Pontus Beg daarmee een karakter van de mens vandaag de dag. Dan blijkt Pontus een joods liedje in zijn hoofd te hebben en komt hij erachter dat hij onder een Joods hart is gedragen. Hij onderzoekt zijn roots (ook al zo’n trend tegenwoordig) en overdenkt hoe hij het zijn Jood-zijn vorm gaat geven.

Mijn bladwijzer voor dit zijn de namen
Mijn bladwijzer voor dit zijn de namen

De hoofdstukken over het leven van Pontus Beg worden afgewisseld met het verhaal van een gruwelijke tocht van mensen, die door criminelen de grens zijn overgezet en nu over een verlaten steppe naar het Westen trekken. De woorden die Wieringa daarvoor gebruikt hebben zoveel kracht dat je hun ontberingen kunt voelen. De rillingen lopen regelmatig  over mijn lijf. Het groepje wordt steeds kleiner, de een na de ander sterft en zij die overblijven hebben lange tijd geen naam in het verhaal. Geen naam hebben, heeft om meerdere functies: “Het was beter zonder identiteit te arriveren in het land van aankomst.” De mensen worden behalve Vitaly, alleen benoemd door iets specifieks, de lange man, de man uit Asjchabad, de stroper, neger, de vrouw en de jongen. Ondanks dat het individuen zijn, ieder voor zich met hun eigen verhaal (waarvan sommigen worden verteld) is er ook sprake van een groepsdynamiek. Ze hebben elkaar nodig om te overleven. Het is de wereld in het klein, waarbij de meest in het oog springende vreemdeling, die ze niet kunnen verstaan wordt buitengesloten; de man uit Ethiopië. Hij is een integrerend karakter en doet me denken aan Jezus. Hij verzorgt een man die achterblijft, deelt zijn eten en drinken. Er komen valse beschuldigingen en hij moet dood. Later blijkt dat de groep toch niet zonder hem kan en sjouwen ze hem als relikwie met zich mee omdat zijn dood het lot van de groep heeft gekeerd. Ze komen uiteindelijk aan in Michailopol en kruizen het pad van politiecommissaris Pontus Beg.

Beide verhalen zetten je aan het denken, over het menselijk bestaan en onze bestemming. Ik verwonder me over de vele lagen die er in dit verhaal zitten. Sommige metaforen herkende ik (door bijbelkennis en mijn geloof) al ver dat Pontus Beg de parallel ontdekt van de tocht die de Joden maakte door de woestijn en die groep nu in de steppe, maar toch verwonderd het mij. Wil Tommy Wieringa dit? Een zoektocht naar de wortels van religie? Alsof hij wil zeggen dat geloof onvermijdelijk is om te kunnen bestaan in deze wereld.  Ik ben op mijn hoede tijdens het lezen, verwacht uiteindelijk spottende ironie, maar merk vooral een zekere eerbied als het gaat over het Jodendom. Als de grove, God ontluisterende  en mens veroordelende vloeken dan toch vallen op bladzijden 166, komen ze harder aan dan verwacht. Juist omdat ik het idee had dat alle woorden zorgvuldig gekozen zijn.

Toch vind ik ‘Dit zijn de namen’ een indrukwekkende roman, waarin Tommy Wieringa’s schrijverstalent onmiskenbaar is.

Mijn waardering: ****½

Dit zijn de namen – Tommy Wieringa| De Bezige Bij (2012) 302 blz. ISBN: 9789023472698

Disclaimer: dit boek heb ik geleend in de bibliotheek

 

3 gedachten over “Gelezen: Dit zijn de namen”

  1. Wat een mooie recensie Antoinette! Dit boek is mij al door 3 mensen aangeraden maar telkens als ik het bij de bibliotheek zie liggen, denk ik, komt wel, later, maar nu na het lezen van jouw recensie denk ik, sjips, de volgende keer neem ik het boek echt mee!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s