Kerst in rouw

rouwer van beroepAl weken worstel ik mij door ‘Rouwer van beroep’ van Zakes Mda. Ik zou voor Ikusasa een stukje schrijven over deze roman die zich afspeelt tijdens de feestdagen in een niet genoemde stad in Zuid-Afrika, ergens in de jaren negentig van de vorige eeuw. Een onrustige tijd voor de zwarte bevolking wanneer de wetten van de apartheid zijn afgeschaft, maar er nog veel onderlinge machtstrijd is. Mda heeft het over oorlog en heel veel doden. De situaties komen me soms surrealistisch voor, terwijl andere ellende van het leven in een krottenwijk door de jaren heen onveranderd is gebleven. Ik sleep mij voort van hoofdstuk naar hoofdstuk. Ondertussen is rouw voor mij geen ficitie meer; op 24 december was ik zelf bij een begravenis. Nooit eerder had ik het gevoel zo ingehaald te zijn door een boek.

De vieze zwerver Toloki heeft zijn eigen ambt bedacht, met een statig zwart pak, hoge hoed en cape, en speciale rouwkreten, levert hij een bijdrage aan begrafenissen in townships. De nabestaanden geven hem daarvoor geld. Op eerste Kerstdag wordt er een kind begraven. Toloki ontdekt dat de moeder Nouria is, ooit het mooiste meisje uit zijn dorp. Hij zoekt haar op, helpt haar om haar hut weer op te bouwen. Nouria biedt hem aan om bij haar te komen wonen en ziet in hem een wijze om te kunnen leven, terwijl Toloki juist dat geheim van leven bij haar ontdekt.

De verteller in dit van het verhaal, spreekt ons voortdurend aan met we, alsof wij net als Toloki en Nouria, mensen zijn van het dorp. Het past in een Afrikaanse verhalentraditie, maar het lukt mij niet om al lezend me één van hen te voelen. Terwijl momenten van het leven van Tolkoi en Nouria worden verteld, lijkt elke gebeurtenis weer aanleiding tot een nieuw verhaal. In het begin was het daardoor lastig om de draad vast te houden. In alle verhalen vallen doden en dat leidt weer tot verhalen van begravenissen, waar een Verpleger vertelt hoe iemand aan zijn einde is gekomen. Ondertussen laten deze verhalen alle facetten zien van het leven van mensen in Afrika. Er zitten echt pareltjes bij. Mooi vond ik bijvoorbeeld het behang van luxe, wanneer Toloki en Nouria de binnenkant van de hut hebben beplakt met pagina’s uit catalogussen, waarna een schitterende rondgang volgt door een krot. Bovendien ontbreekt het niet aan wrange humor als Toloki zegt: ‘Ik kan niet leven zonder de dood’.

Ik heb het boek nog niet uit, maar ik ben er wel klaar mee, want als ik lees dat iemand op een begravenis zegt: “Hij was mijn leetijdgenoot, deze broeder die het nieuwe jaar niet zal zien” dan komt de rouwklacht niet van Toloki maar uit mijn eigen hart voor allen, die dit jaar iemand missen met Kerst.

2 thoughts on “Kerst in rouw”

  1. Hi Antoinette, knap dat je het uitgelezen hebt en doorgelezen hebt en een review hebt kunnen schrijven. Een hele prestatie, mij niet gelukt! tot zaterdag!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s