Luisteren naar: Knielen op een bed violen

Ik had hem nog niet gelezen: Knielen op een bed violen van Jan Siebelink. Mijn man wel. Nieuwsgierig toen het boek een hype was in 2005, kocht hij een exemplaar, las het en sindsdien stond het in onze boekenkast. Omdat ik hem niet van de plank haalde, bleef het voor mij een raadsel waarom een boek over een tuindersgezin in Velp, waarvan de man een visioen van God krijgt en zich aansluit bij een strenge calvinistische leer van thuislezers, zoveel mensen heeft weten te boeien.

De film knielen op een bed violen maakt het raadsel actueel, maar moed om aan het zware boek te beginnen heb ik niet. Gelukkig is daar het luisterboek.

Luisterboek Knielen op een bed violen

Knielen op een bed violen is een passend boek om voor te laten lezen. Immers in het verhaal worden de gezinsleden ook gedwongen te luisteren naar de preken die Hans Sievez voorleest.  De roman van Jan Siebelink is te luisteren via de luisterbieb app, maar ook bijvoorbeeld op de site van luisterrijk. Klik hier bijvoorbeeld voor een luisterfragment. Meer dan 14 uur luisteren.

Terwijl ik begin aan een lange autorit, luister ik naar een broos stemgeluid, die gedragen het levensverhaal van Hans Sievez voorleest.  Eerst heb ik niet door dat het de stem is van Jan Siebelink zelf, maar wel dat de voorlezer precies weet waar de nuances in de zinnen liggen. Het begint met een uitgebreide beschrijving van een dorp op de Veluwe aan de rivier.  Ik besef al gauw dat een luisterboek een prima zet is om in dit boek te komen. De zinnen zijn totaal anders dan ik verwacht had. Luisterend hoor ik ze één keer, maar ik denk dat ik ze anders meerdere keren had gelezen om het te kunnen begrijpen. Nu laat ik het over me heen komen. Zoals vroeger in de kerk, als de dominee preekte en ik er de helft ook niet van snapte, maar de intentie begreep. Al vrij gauw wordt Hans Sievez een man, die je wilt volgen, wilt leren kennen, vanuit Lathum, naar Den Haag en tenslotte naar Velp. Een man die met de liefde van zijn leven kan trouwen; de doortastende Margje, die een stuk grond vindt en koopt, waarop de kwekerij van varens en andere bloemen kan komen. Het lijkt een sprookje, maar het is hard werken met veel onbetaalde rekeningen. Het lot van een kleine ondernemer. Maar er is meer, want Jozef Mieras, die Hans heeft ontmoet in Den Haag, wordt weer op zijn pad gezet en het geloof krijgt voor Hans een heel andere lading

Luisterend vraag ik me af, welke motieven er zitten achter het toneelspel, een hobby van Hans in zijn jeugd, de bedoelingen van de hospita in Den Haag en het valt het me op dat de eerste indruk van Jozef Mieras op meerdere manieren geïnterpreteerd kan worden; waar de een gelijk merkt dat er iets niet klopt, herken ik hem in zijn vroege jaren als een oprecht christen, die het beste met zijn medemens voor heeft. Luisterend heb ik meer ruimte om hierover na te denken. Lezend zou ik het niet hebben volgehouden, korte afgeknepen zinnen die langzaam het verhaal laten vorderen. Maar ik heb er geen probleem mee om te luisteren en ondertussen iets in het huishouden te doen.

Een mysterie

Maar wat me vooral bij blijft, doordat het verhaal wordt voorgelezen,  is de sfeer die het verhaal omhult. Er gebeurt iets waar je de vinger niet op kunt leggen. Je hoort het, maar je begrijpt het niet. Bijzonder hoe het mysterie in dit verhaal gevangen is. Niet alleen vanwege de geloofservaring van Hans Sievez. Het zit ook in de liefde van Hans & Margje, die bij elkaar blijven ook al kunnen ze het geloof niet delen. Er zijn voor mij verschillende details die dat versterken, hoewel die niet allemaal even bevreemdend werken. Psalmteksten en uitdrukkingen van de Tale Kanaäns zijn bekend. Dat betekent niet dat ik de strenge geloofsgemeenschap begrijp waar Hans Sievez door aangetrokken wordt. Jan Siebelink gebruikt voor zijn roman vreemde woorden, waar ik nog nooit eerder van gehoord waardoor het verhaal in een andere wereld lijkt af te spelen. Ook de namen van bloemen en planten herken ik niet. Vaak heb ik geen idee hoe de bloem, die met zoveel zorg door Hans Sievez gekweekt wordt, eruit ziet.

Een ervaring

Tegelijk is het verhaal met zijn woorden heel beeldend. Sommige scenes die je hoort, zie je al letterlijk voor je ogen afspelen nog voordat je de film gezien hebt.  Geen wonder dat mensen de film zouden willen zien, maar het zou de lees- of luisterervaring nooit kunnen evenaren, al was het alleen al in tijd. Iets van de tijd die dit boek kost, geeft het ook een meerwaarde. Ik heb uiteindelijk een kleine twee weken over dit boek gedaan. Thuis heb ik wel het boek erbij gepakt. Sommige passages nagelezen, die ik niet begreep. Als ik zelf las (zeker aan het einde) ontdekte ik dat ik sneller las, dan Jan Siebelink voorlas, maar het voorlezen van de schrijver van het boek, heeft voor mij zeker meerwaarde gehad.

Knielen op een bed violen is meer dan het boek. Het is een ervaring van vervreemding, maar ook van iets existentieels, waar je de vinger niet op kunt leggen. Bovendien ben ik onder de indruk van de liefde van de schrijver waarmee over zijn jeugd vertelt. Hoe extreem de gezinssituatie ook moet zijn geweest. Het verhaal voelt als een koestering. Er ligt geen oordeel in. Ik merk dat ook in de manier waarop het is voorgelezen. Heel dubbel is in dat opzicht het motto van deze roman: “en had de liefde niet…”

Knielen op een bed violen – Jan Siebelink | 2005

Disclaimer: Het luisterboek geleend via de bibliotheek

3 thoughts on “Luisteren naar: Knielen op een bed violen”

  1. Met plezier je luister- en leeservaringen gelezen; het is lang geleden dat ik het boek las, maar het is me – omdat het zo beelden en mooi wordt verteld – altijd bijgebleven: knap van Jan Siebelink, ook dat hij inderdaad zonder oordeel iets uit zijn jeugd deelt. ‘Margje’ is trouwens eveneens de moeite waard. Niet zo’n verpletterende roman als ‘Knielen’, maar zeer boeiend, en verrassend anders.

    1. Ja laatst zei iemand al dat Margje ook de moeite waard was, daarom wilde ik natuurlijk ook eerst knielen op een bed violen uit hebben. Ik ben nu nieuwsgieriger naar het vervolg en dat zal waarschijnlijk geen jaren duren voordat ik aan Margje begin.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s