Theofilus, advocaat

 De naam Theofilus komt twee voor in de Bijbel, namelijk in het evangelie van Lucas en in Handelingen. Nooit heb ik gedacht dat deze twee gedeelten als bewijsstuk in een proces bij de keizer van Rome zouden kunnen zijn gebruikt. Het is een theorie die schrijver/advocaat Randy Singer gebruikt in zijn historische roman Theofilus. De Bijbel geeft niet veel meer dan zijn naam, dus kan Randy Singer een boeiend leven van een Romeinse advocaat voor de titeldrager van zijn boek verzinnen. Een geweldige invalshoek om te ontdekken hoe het christendom is ontstaan in het begin van de jaartelling tijdens de overheersing van het Romeinse Rijk.

Dit boe9789023996743k volgt het leven van Theofilus vanaf het moment dat deze Romeinse jongen les krijgt van de beroemde Seneca, een romeins schrijver en filosoof. Een van de eerste lessen waar je als lezer mee geconfronteerd wordt is de praktijk van kruising. Daarmee heeft Randy Singer de lezer gelijk bij zijn lurven te pakken, want Theofilus vertelt in dit boek over zijn eigen ervaringen met deze gruwelijke straf, als was het maar om duidelijk te maken hoe het moet zijn geweest voor de anderen die later in het boek dit vonnis krijgen. Na de introductie van een aantal hoofdstukken over zijn studententijd en een opzetje een paar jaar later, waarbij de invloed van Seneca op het leven van Theolfilus duidelijk wordt, als ook je als lezer kennis maakt met allerlei facetten van het Romeinse Rijk (de godsdienst, het belang van brood en spelen, de intriges in het keizerrijk) komt het boek op het meest boeiende stuk, namelijk het moment waarop Theofilus als juridisch adviseur van Pontius Pilatus moet optreden. Hoewel het verhaal voor mij als christen bekend is, is het vanuit het perspectief van een Romeins buitenstaander ongelofelijk fascinerend om te lezen hoe de geschiedenis zo zijn loop heeft kunnen krijgen. Daarnaast is het interessant hoe het schrijversperpectief (een achtergrond als advocaat) zorgt dat je veel meer oog krijgt voor de rechtskundige details bij het optreden van Jezus. Het is mooi om te lezen hoe de houding van Jezus tijdens het strafproces Theofilus inspireert in zijn latere werkzaamheden als advocaat in Rome, zonder dat er sprake is van bekering. Dat het op een succesvolle manier kan terwijl de waarheid toch geweld wordt aangedaan, is een knap stukje retorica.

Tot zover heeft het boek dus nog niets van een christelijk sausje. Sterker nog eenmaal terug in Rome komt alles wat het Romeinse Rijk zo hedonistisch en barbaars maakt weer uitgebreid aan bod. Natuurlijk is er voor Theofilus een ‘brave’ rol weggelegd die lang wacht om met zijn jeugdliefde te kunnen trouwen en vecht hij met fouten aan de goede kant van de zaak. Hoewel Randy Singer dit allemaal vlot weet te vertellen, zijn er scenes waar ik mijn vraagtekens bij heb. Soms bekruipt mij zelfs een gevoel van ongemak, als ik lees over de wreedheden in een gladitorengevecht, terwijl ik dergelijk geweld in de games van mijn jongens naast me op de bank verbied. Het is op zulke momenten dat ik zo’n lekkere dikke roman fijn vindt voor de lezer, maar het helemaal niet erg vind als er voor een recensent wat minder bladzijden waren geschreven. Dat neemt niet weg dat het (op het autentieke geweld na) een makkelijk te lezen boek is. Zelfs in de rechtszaken is het veel meer een weergeven van de strijd dan lange betogen. Hoewel er naar Cicero en Seneca wordt verwezen bevat het boek geen pittige filosofische kost, zodat uiteindelijk de houding van Jezus en het geloof waarvan Paulus getuigt, eruit springen in deze roman.

Als Paulus dan eindelijk in het achtste deel van het boek als gevangene in Rome komt wordt het verhaal interessanter. Door uitgebreid aandacht te hebben voor gebruiken in het Romeinse Rijk blijkt wel hoe totaal anders de boodschap van Paulus toentertijd moet zijn geweest. Als Theofilus deze onschuldige man gaat verdedigen heeft dat grote gevolgen.

De Bijbel vertelt niet hoe het proces van Paulus is afgelopen nadat hij zich op de keizer (dat was Nero) heeft beroepen. Alleen dat hij lang in Rome gevangen is geweest. Andere bronnen rond Nero zijn vaag hierover. Randy Singer kan dus zijn fantasie gebruiken om de loop van de geschiedenis te beschrijven. Behalve het idee dat de twee bijbelboeken van Lucas als bewijsstuk in het proces zijn gebruikt, zorgt hij voor een verrassende rechtzaak. Wat mij betreft had het boek daar mogen eindigen, ook al was het leven van Theofilus nog niet afgelopen. Dan had de lezer, net als Theofilus en Nero zijn eigen keuze kunnen maken wat betreft het christelijk geloof. De schrijver vindt dat hij een steekhoudende verklaring heeft voor het drama wat Rome daarna heeft getroffen; namelijk de brand van deze stad en de ongekende christenvervolging. Minder is meer zou ik zeggen, maar misschien zou deze roman zonder die onbetwiste historische gebeurtenissen in Rome niet afgerond zijn voor de lezer, die het maar bij één boek wil houden.

Theofilus – Randy Singer | Uitgeverij Mozaïek (2016) 500 blz

Disclaimer: Ik bedank de uitgever voor het toesturen van het digitale leesexemplaar, waardoor ik deze recensie kon maken.

3 gedachten over “Theofilus, advocaat”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s