Hier ben ik…

hier-ben-ik-roman…op bladzijde 301 van de nieuwste roman van Jonathan Safran Foer, om precies te zijn. Dat is nog niet eens halverwege, maar wat heeft dat boek mijn in zijn greep! ik kan niet anders dan nu al wat van mijn leeservaring delen. Ik kende Jonathan Safran Foer niet, noch zijn bestsellers Alles is verlicht en Extreem luid & ongelooflijk dichtbij, maar toen ik in een recensie zag dat de titel “Hier ben ik” is afgeleid van het bijbelverhaal waarin Abraham op de proef wordt gesteld,  was ik direct geïnteresseerd om deze roman over een schijnbaar gelukkig, druk, Joods-Amerikaans gezin met drie opgroeiende jongens te lezen. In deze roman lijkt de hoofdrol weggelegd voor Jacob Bloch, de echtgenoot, vader, de tv-serie schrijver, zoon van een rabbijn, familieman, Jood of toch Amerikaan? Hoe blijft hij zichzelf in alle rollen die het leven van hem eist? Dat is een worsteling die herkenbaar is. Oké Jonathan Safran Foer is een schrijver die er geen doekjes om windt. Er is grof taalgebruik en pittige dialogen die nergens toe leiden. De seksscenes zijn weinig verhullend, al is het om aan te geven hoe goed het huwelijk van Jacob en Julia was. Heel goed, kostbaar zelfs en woorden, zelfs grove woorden moeten vooral gezien worden in hun context. In heel zijn roman speelt Jonathan Foer een bijzonder spel met taal en dat is fascinerend om lezend te ontdekken.

De roman begint met een probleem voor Julia en Jacob. Hun oudste zoon Sam wordt geschorst van de Joodse les, omdat hij op een vel papier allerlei scheldwoorden en discriminerende termen heeft gezet. Heeft hij het gedaan? Heeft hij ze gebruikt? Dat is de vraag. Later vind Julia een geheime telefoon met sms-jes die er niet om liegen. Gaat Jacob vreemd? Enfin het is het begin van het einde van een gelukkig, goed georganiseerd gezin zoals wij dat allemaal wel kennen, waarbij tieners veel gamen. O, nee ze houden zich bezig met ‘other life’, een vlucht uit de bestaande wereld. Bizar hoe Jacob zelf voor de tv-serie scenes schrijft die later in zijn echte leven gebeuren. Wat maakt dat van dit boek? Voor de schrijver, maar ook voor de lezer?
Overigens Jonathan Safran Foer, ik heb hem gehoord tijdens een lezersavond in Rotterdam van Boek en Meester, zegt dat het boek niet autobiografisch is. Tja, misschien doet hij ‘toevallig’ hetzelfde als Jacob:

Als hij zijn tekst ooit met de wereld zou delen, zou hij op de vraag hoe autobiografisch die was, antwoorden: ‘Het is niet mijn leven, maar ik ben het wel.’En als iemand – dokter Silvers, wie anders? – zou vragen hoe autobiografisch zijn leven was, dan zou hij zeggen: ‘Het is wel mijn leven, maar ik ben het niet.’

                                                                         uit:  Hier ben ik – Jonathan Safran Foer (blz. 233)

Het maakt de hele mix van anekdotes, uit het leven gegrepen scenes de pittige dialogen zo dubbel. Het geeft het boek vanzelf een extra laag, waar je overheen kunt lezen of om het met Foer te zeggen ‘blind’ voor kunt zijn. Want juist dat laatste, dat we ongemerkt vervreemden van degene die het dichtbij ons staan, maakt Hier ben ik, in al zijn hoofdstukken (tot nog toe) pijnlijk duidelijk. Hoe we langs elkaar leven, praten, sms-en, appen.  Hoe we hele verzonnen werelden naspelen. Al die varianten in communicatie gebruikt Foer op een bijna lichtvoetige manier (heerlijk die humor), waarmee hij iets zinnigs te zeggen heeft. Ik ben onder de indruk. Op bijna elke pagina staat wel een woord of een quote, die een aanjager is van een gedachtestroom, die herkenbaar onstuitbaar lijkt te zijn. En dan ben ik nog maar halverwege; alsof het allemaal nog niet erg genoeg was voor familie Bloch, (een overgrootvader staat op het punt te verhuizen naar een tehuis, de demente hond bevuilt het huis, lastig familiebezoek uit Israël), blijkt er nu een alles verwoestende aardbeving in Israël te hebben plaatsgevonden…

Hier ben ik niet…

Ondertussen heb ik wel het gedeelte waar het boek zijn titel van gekregen heeft al een keer voorbij zien komen. De oudste zoon houdt een denkbeeldige speech voor zijn bar mitswa over het gedeelte in Genesis 22. over het algemeen wordt aangenomen dat de test van Abrahams geloof het het offer van zijn zoon Isaac is. Maar het begint  al wanneer God hem roept en hij antwoordt: “hier ben ik”, volledig beschikbaar, zonder voorbehoud. Overigens geeft Abraham later dit antwoord ook aan zijn zoon en daar zit de paradox; je kunt niet volledig beschikbaar zijn voor God en tegelijkertijd voor je kind, (of voor wie, wat waar dan ook) Ik vind het bijzonder om daarover door te denken, geprikkeld door een schrijver als Jonathan Safran Foer.

Enfin bij deze dus toch een update voor mijn blog, al is het geen volledige recensie. Jullie weten nu wel waar ik enthousiast over ben.

Hebben jullie al boeken van Jonathan Safran Foer gelezen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s