Schitterend gebrek

Vorige week appt de dochter van een vriendin met een vraag over het lezen voor de lijst: “Zal ik De zwarte met het witte hart lezen of Een schitterend gebrek van Arthur Japin. Schitterend gebrek heeft minder bladzijden, maar is het inhoudelijk dan niet veel moeilijker? En zijn de boeken überhaupt goed door te komen?”

De zwarte met het witte hart heb ik geluisterd, niet gelezen (zoals jullie in dit blogbericht kunnen lezen). Ik wilde het al jaren lezen, maar net wat je zegt, niet om door te komen, die lange uitweidingen, die lijken af te leiden. Als ze worden voorgelezen is het prachtig. Ik vind de zwarte met het witte hart een indrukwekkend verhaal over hoe je jouw identiteit kan vinden in deze wereld. Of schitterend gebrek inhoudelijk moeilijker is, kon ik eigenlijk nog niet zeggen. Ik had het boek al weer bijna een jaar in mijn boekenkast staan, maar verder dan het schitterende intro was ik nog niet gekomen. Dus voor een eerlijk antwoord las ik het boek even (in mum van tijd uit).

arthur-japin-een-schitterend-gebrekJazeker een schitterend gebrek is eigenlijk heel makkelijk om te lezen (als je vertrouwd bent met Arthur Japin). Opnieuw ontdekte ik hoe hij kroop in de huid van een hoofdpersoon. Lucia een vrouw met een zekere reputatie, die in Amsterdam in het midden van de 18de eeuw (1758) onverwacht een oude bekende tegen het lijf loopt. Ik had niet echt de achterflap gelezen, maar één keer googlen op Casanova en je weet dat de persoon die Lucia voor zich heeft, dezelfde is als haar geliefde uit haar jeugd, ondanks de schuilnaam waarmee hij in Nederland is. Als je de spanningsboog in de roman erin wil houden, moet je dat dus eigenlijk niet doen (misschien zelfs nu niet verder lezen). Nog voor je bij pagina 100 bent, weet je ook waarom Lucia zich verstopt achter een voile. Daarmee lijken de grote vragen opgelost, maar niet voor Arthur Japin of Lucia in dit geval.

De schrijver weet een schitterend verhaal neer te zetten (soms vind ik dat de verbeelding te ver gaat, maar dat zal wel met het motto* te maken hebben). Hij tekent met woorden het decor van de tijd, waarin vrouwen gaan discussiëren over wetenschap en filosofie. Prachtig hoe het hofleven, Venetië, opgravingen rond Vesuvius worden beschreven. Even gedetailleerd komt de hoerenpraktijk in Amsterdam aan het licht en daar is veel over te zeggen, waar ik liever niets van weet.

Uiteindelijk vind ik de conclusies die Lucia trekt na al haar overpeinzingen te mager, maar het zou natuurlijk voor een beginnende literatuurlezer een eyeopener kunnen zijn. Wat ik knap vind van Arthur Japin is hoe hij elke keer citaten kan neerzetten, die staan als een huis. Zomaar een paar die indruk gemaakt hebben:

wonder                                                                                                                                         Waarom zou een wonder geen wonder zijn alleen omdat een ander het niet ziet?

zelfkennis                                                                                                                                              Te veel kennis over onszelf doen we op uit de blikken van anderen. Wij vertrouwen eerder op hoe wij gezien worden dan op hoe wij onszelf zien.

schoonheid                                                                                                                                           Als iemand iets moois ziet, denkt hij dat het af is. Dat stelt hem tevreden. Hij kijkt niet verder. Hij gaat er niet mee aan de slag. Hij durft er niet aan te slijpen, zodat wij nooit zullen weten wat er allemaal nog onder de oppervlakte zit. Die hele onzichtbare rijkdom zal nooit worden aangeboord.”

tolerantie                                                                                                                                             Hierdoor duurde het even voor ik doorzag wat de Hollanders zelf allang wisten, dat tolerantie iets anders is dan acceptatie, ja eerder het tegenovergestelde, en dat zulke verdraagzaamheid tegelijk een slim middel tot onderdrukking is. Iemand die je als gelijke aanneemt, omarm je onvoorwaardelijk, voor eens en altijd. Maar door iemand te laten weten dat je hem verdraagt, suggereer je in dezelfde adem dat hij eigenlijk een last is, als een zeurende pijn of een onaangename stank waarover je bereid bent tijdelijk heen te stappen. Onder tolerantie schuilt een dreiging: de stemming kan ieder moment omslaan. Eenmaal in kaart gebracht wordt ieder individu geacht keurig op zijn plek te blijven met een goed leesbaar etiket, als vergiften in een apothekerskast.

Moed                                                                                                                                                    Maar zo is het: er is minder moed voor nodig om je bloot te geven dan om je te bedekken.

Ik heb de citaten over liefde overgeslagen, want die zijn natuurlijk nummer één in deze roman, maar vergis je niet het gaat niet alleen over liefde. Het overdenken van haar jonge leven, bezorgt Lucia veel zelfkennis. Op meerdere manieren komt de positie van de vrouw aan bod. De de ontwikkeling van een intuïtie in een steeds rationelere wetenschappelijk klimaat wordt neergezet tegen de ontwikkelingen in de 18e eeuw. Ja in een betrekkelijk dun boek, valt inhoudelijk veel te halen.

Conclusie: Een schitterend gebrek is een prima boek om vijf punten te scoren voor je literatuurlijst. Maar ik vind het zwarte met het witte hart wel vijf keer mooier.

Mijn waardering: *** (de derde ster komt alleen door de citaten uit het verhaal)

Een schitterend gebrek – Arthur Japin | Uitgeverij De Arbeidspers (2003) 240 blz.

Disclaimer: ik las de 38ste druk uit 2008, die ik geleend had uit de minibieb van Diane’s boekenhoekje. Je kunt dit boek ook digitaal lezen bij de bibliotheek.

   * motto in Een schitterend gebrek is een citaat van Giacomo Casanova zelf: “Veel van wat aanvankelijk alleen in de verbeelding bestaat, wordt werkelijkheid.”

 

Een gedachte over “Schitterend gebrek”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s