Knopen – verhalen van Gunnhild Øyehaug

De vakantie is bij uitstek een tijd om iets anders te lezen dan dat je gewoonlijk doet. Zo had ik voor vertrek naar Noorwegen, op het laatste moment toch een Koboplus abonnement afgesloten, omdat ik geen stapels boeken kon inpakken. Ik heb hem vol gezet met leesvoer die mij tijdens de rondreis door Noorwegen van pas zou komen. Daarbij ook de bejubelde Noorse verhalenbundel Knopen.  Nu ik weer thuis ben en de verhalen van Gunnhild Øyehaug nog eens doorneem, bekruipt mij een gevoel van schaamte. Heb ik daar echt van genoten?

KnopenOnze reis van Larvik naar Trondheim en zigzaggend weer terug langs de fjorden en door de bergen, werd regelmatig onderbroken door lange tunnels. Dan pakte ik mijn Kobo ereader met Knopen. In een donkere tunnel liet Gunnhild Øyehaug mij met haar woorden zien hoe het leven er in Noorwegen uit zou kunnen zien. De korte verhalen in Knopen kenden alle facetten van het leven, alle seizoenen kwamen voorbij, de Noorse namen, plaatsen en landschappen versterkten de leeservaring. Soms had ik meerdere tunnels nodig voor een verhaal, maar uit de tunnel komen en een ander landschap zien was prima te doen zo.  Sinds ik van het voorjaar Hoe lees ik korte verhalen van Lidewij Paris heb doorgenomen, ben ik dit genre meer gaan waarderen. Hoe is het mogelijk dat je zoveel kan zeggen met zo weinig woorden?  Of een twist aan het verhaal kan geven, zodat ik als lezer een beetje ontgoocheld achterblijf, terug swip (in mijn geval) naar de titel en weer opnieuw ga lezen.

Deze Noorse schrijfster heeft een tomeloze fantasie. Het toppunt daarvan zit in een verhaal (Een kleine knoop) met een letterlijke knoop; waar de navelstreng niet doorgeknipt kan worden met alle gevolgen van dien. Hoe verzint ze het? Naast dit geniale verhaal heeft Knopen nog 25 andere verhalen met oneindig veel variatie. Slechts één verhaal Lucht, lijkt een vervolg te zijn bij Opstijgen en landen. Dat klinkt logisch natuurlijk. Het gaat daar om een Geir, die in zijn auto niets zit te doen, maar voor zijn ogen een man ziet verdrinken in een ijskoude haven. Voordat hij kan redden is het verhaal al afgelopen. Andere verhalen die zo weglezen vond ik bijvoorbeeld Mooi en Mild (een goed begin).  Het gaat over een man in een burnoutachtige situatie die zich zelf moed in praat om een klus te gaan doen en daarvoor naar de Ikea gaat.

Gunnhild kiest een paar keer voor een toneelsetting of een dialoog. Als die vorm weer terugkomt is er beslist geen sprake van standaardrepertoire. Ze speelt dan bijvoorbeeld met de letters (Transcederen) Te bizar naar mijn preutse mening.  Of met suggestie. Dat had ik onder meer bij Echo, waarbij een verkoper in encyclopedieën de vrouw van zijn maat verleidt. Nee het staat er niet letterlijk, maar door de zinnen resoneert er iets tussen de hoofdpersonen en zo ervoer ik het ook als lezer.

In dit verhaal geen letterlijke seks dus, maar het viel mij herlezen op hoeveel seks er wel in Knopen zit. Waarbij Het leven, een heroverweging met een instructies voor estafetteseks door mij ook bestempeld zou moeten worden als te gek voor woorden. Toch zie ik hier een kunstenaar, die  seks nodig heeft om een idee voor een nieuwe wereldorde duidelijk te maken. Veel verhalen met een erotisch tintje, maar Het regent liefde is van een andere orde. De verteller zit bij een hoofdpersoon die ernstig ziek is en daarover niet wil praten en dus praten ze over koetjes en kalfjes, terwijl zij (of is het hij?) niet kan zeggen dat ze (sorry ik ben toch een beetje traditioneel) van hem houdt.

In Dwang is het toneel letterlijk het decor van een verhaal. Een toneelspeler doet niet wat er van hem wordt verwacht en een toeschouwer gaat commentaar geven op hetgeen hij denkt te zien. En passant wordt er dan ook een soort moraal doorgegeven of maatschappijkritiek. Het blijft vreemd dit verhaal te lezen. Wat gebeurd er nu precies? Bovendien is er in de een voetnoot nog een toevoeging, dat zweven heet…. De vader van de toneelspeler is zo kromgegroeid dat hij in de knoop zit. Daar zit een sleutel voor heel de bundel, want letterlijk of figuurlijk alle personages (zelfs de dieren) lijken in de knoop zitten.

Wat een galgenhumor trouwens het superkorte verhaal over een dier: Het hert aan de bosrand, die ongelukkig is omdat niemand hem ziet en liever iemand anders wil zijn. Hoe groot wil je de spiegel als lezer hebben? Mocht je nog twijfelen in Ondertussen op een andere planeet blijkt dat wij zijn niet de enige met onoplosbare problemen en het is opvallend dat ze via foto’s communiceren.  Ja grappig, dat soort verhalen maakte het lezen van Knopen tijdens de vakantie leuk om eens buiten mijn comfortzone te lezen. Ik hoop dat ik met de inhoud van een aantal verhalen uit deze bunel niet te veel heb weggegeven. Hoewel uit een literaire verhalenbundel is veel meer te halen dan ik nu heb aangestipt!

Knopen – Gunnhild Øyehaug (2018) Uitgeverij Podium 160 blz.

Disclaimer: gelezen als ebook in Koboplus

2 gedachten over “Knopen – verhalen van Gunnhild Øyehaug”

  1. Leuk dat je je over je weerstand tegen korte verhalen heen zet! Misschien dat je de verhalen van Maarten ’t Hart ook wel kunt waarderen, die zijn totaal anders dan deze en zijn naam komt zo bij me naar boven als ik lees hoe je deze bundel ervaren hebt. Verder heb ik een tijdje geleden een artikel geplaatst met mijn favoriete verhalenbundels, wellicht zit daar iets voor je bij: https://lalageleest.nl/2018/04/18/mijn-favoriete-verhalenbundels/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s