Recensie De paradox van geluk

Het is niet zonder reden, dat Aminatta Forna een boek heeft geschreven, wat ik aan de ene kant aantrekkelijk vind, maar tegelijk verschrikkelijk. De paradox van geluk heeft een prachtige cover maar is een dikke pil van 400 bladzijden.  Goede levenslessen krijg je niet zomaar je de schoot geworpen.

deparadoxvangelukDe paradox van geluk is een verhaal  dat zich afspeelt in iets meer dan 10 dagen in Londen. Atilla, een psychiater uit Ghana, die gespecialiseerd is in oorlogstrauma komt voor een conferentie naar deze wereldstad. Tot het moment van zijn afsluitende speech, ontdekt de lezer zijn karakter door hoe hij in het leven staat en de aandacht die hij heeft voor de mensen, die hij tegenkomt. De wijsheid van deze psychiater ervaar je lezend, niet alleen door wat hij zegt, maar vooral door hoe hij is. Als hij dan tot zijn slotspeech komt, is dat geen verrassing. Hoewel alsnog confronterend ten opzichte van hoe wij tegenwoordig over het lijden denken.  Ik heb wij alvast benadrukt. Terecht merkt Atilla in het verhaal een paar keer op dat we altijd af moeten vragen wie die wij zijn. Laten we het er maar op houden dat het geldt voor de mensen, die de uitdrukking ‘van tegenspoed wordt je sterker’ niet meer gebruiken. Dat is althans de ervaring van Jean, de andere hoofdpersoon uit De paradox van geluk. Zij wordt met deze oude wijsheid geconfronteerd door haar zoon, die haar probeert te bemoedigen als haar onderzoek naar stadsvossen negatieve publiciteit krijgt. Dat is de tweede verhaallijn in deze roman waarbij de het wild in de stad centraal staat. Het werk van biologe Jean vind ik prachtig. Het maakt mij enthousiast om meer oog voor de natuur te hebben. Ook in deze verhaallijn leidt de schrijfster de lezer naar een weinig verrassende confrontatie met stadsmensen, die zich bedreigd voelen door de vossen.

Ik schrijf dan wel weinig verrassend, maar vanzelfsprekend is het allerminst wat Aminatta Forna allemaal in haar boek heeft verwerkt.  In deze roman zit  veel waar wij als samenleving ons op kunnen bezinnen. Ik merk dat steeds als ik de schrijfster over haar boek hoor praten, bijvoorbeeld bij VPRO Boeken of in deze podcast van The Guardian Books (engels). Aminatta heeft de rollen voor deze roman omgedraaid; in plaats van dat een witte man, die naar Afrika gaat om te zeggen hoe de wereld in elkaar zit, heeft zij een Afrikaanse man naar de westerse wereld gebracht. Zij heeft opvallend veel aandacht voor de mensen in de samenleving waar wij (bedenk of jij je laat aanspreken) op neerkijken; de straatvegers, de portiers, de schoonmakers en dan ook nog eens van buitenlandse komaf. In deze roman vormen de migranten geen bedreiging, eerder een zegen. Dan het wildlife, in dit geval de stadvossen,  waar wij geen controle over hebben en wat wij dan als een probleem bestempelen.  Maar het boek heeft mij toch wel het meest geraakt in hoe wij aankijken tegen trauma, of het lijden in het leven.

lijden ≠ schade

Het inzicht en vooral bladzijde 305 waar Atilla verdedigt dat lijden er zeker is, maar dat dit niet gelijk schade betekent, die wil ik wel uit het boek scheuren en inlijsten. Ik wil dat het waar is en ik besef heel goed dat het gaat om hoe je in het leven staat. Het gaat namelijk niet om geluk, het gaat om iets anders wat het leven de moeite waard maakt. Ik zou daar over kunnen schrijven, maar dat wil ik je uitdagen om dit zelf te ontdekken.

Ik vond deze roman verschrikkelijk traag. Hele stukken cursieve tekst waarin het verleden van Atilla en Jean wordt getoond, waren niet fijn om te lezen.  Het is de stijl van Animatta Forna; zij vertelt niet, zij laat zien. Ik wil erover heen lezen. Daar pakt ze mij als lezer, want ergens in het verhaal lees ik:  “Wat een onmenselijk gebrek aan inlevingsvermogen moest je hebben om de straat over te steken om het verdriet van een ander te ontwijken”. Dit is wat ik doe, als ik hele stukken in het boek oversla. In dat opzicht is De paradox van geluk veel meer dan een goed verhaal.

Ik ben blij dat ik dit boek heb gelezen samen met Lalagè en andere boekenbloggers met #wijlezenforna. In mijn eentje had ik dit boek niet uitgelezen en het is beslist de moeite waard!

De paradox van geluk – Aminatta Forna (2018) |Uitgever Nieuw Amsterdam 415 blz.

Disclaimer: geleend van de bibliotheek

5 gedachten over “Recensie De paradox van geluk”

  1. hoi antoinette
    Ik heb, op jullie aanraden het boek ook net uit. Ik vond het een prachtig boek en raadde het al aan diverse mensen aan.
    Ben het wel eens met jouw bewoordingen (mooi trouwens). Alleen: juist de cursieve stukken vond ik een heerlijk rustpunt en voor mij belangrijk. Zonder jouw had ik dit boek nooit gelezen. Dank

  2. Jeetje wat een prachtige recensie Antoinette, ik heb genoten! Mooi hoe jij bepaalde dingen er uit heb gehaald en ik vind de zin ‘Wat een onmenselijk gebrek aan inlevingsvermogen moest je hebben om de straat over te steken om het verdriet van een ander te ontwijken’ heel goed gekozen, juist met jouw gevoel er bij.

    1. Bedankt voor het compliment, ik waardeer jouw feedback. Het is echt een van de vele mooie citaten die dit boek heeft. Ik heb er heel wat opgeschreven. Ik weet niet of de Nederlandse literatuur iets van dit kaliber heeft.

  3. Ik herken wel die neiging om stukken over te slaan. Met name die over Atilla in Afrika vond ik lastig, die heb ik vluchtiger gelezen. Voor de rest ging het lezen ook erg traag, maar achteraf vind ik het wel echt de moeite waard geweest. Dus fijn dat we elkaar zo hebben weten aan te moedigen!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.