Recensie: Vindeling – Vonne van der Meer

De nieuwste roman van Vonne van der Meer heet Vindeling. Het woord is een variatie op vondeling, waar het verhaal mee begint. In de proloog vindt Jutka Horvath een baby in een vuilnisbak. Het leven van Jutka wordt samengevat in dit ene moment:

“(..) en toen het kindje in een besmeurde hansop met de beeltenis van Mickey Mouse uit het vuil werd opgedolven, stond ze vooraan, de armen gevouwen in de wiegstand.

De wieg bleef leeg.”

Eind jaren vijftig vlucht de moeder van Jutka uit Hongarije. Jutka is nog maar een klein meisje. In Nederland moet ze een nieuwe taal leren en ze mist haar vader, maar daarover wordt in het gezin nauwelijks gesproken. Ze hebben geen gemakkelijk leven, de eindjes worden aan elkaar geknoopt. Jutka mag op balletles, als haar moeder de klas begeleidt op de piano. Maar dan blijkt dat Jutka zich niet kan wringen in de goede houding. Op die dag vindt zij een handtas en dat vormt haar tot vindeling;  gevonden voorwerpen brengt zij terug bij de eigenaar.

9789025454180-vindelingVonne van der Meer weeft met een zekere lichtheid het levensverhaal van Jutka en de verhalen van de verloren voorwerpen aan elkaar. Lichtheid omdat de verhalen verschillende lagen zijn. Dat begint al met het vindersloon wat Jutka krijgt voor de gevonden tas. Het is een winterboek met daarin een verhaal van Nick die zijn badvis ziet verdwijnen in de afvoer en hoe de speelgoedvis na vele omzwervingen weer terugkomt bij Nick. Jutka weet ook wat zij kwijt is, haar vader, maar zal zij hem weer vinden?

Waar de roman over Jutka steeds in de derde persoon wordt gesproken, vertellen de mensen die iets verloren hebben hun persoonlijke verhaal. Elk verhaal heeft Jutka iets te bieden, maar zij lijkt er niet mee verder te komen. Toen ik de roman de eerste keer uit had, was de indruk die Jutka achterliet niet diep. Vandaar mijn eerste gedachte: licht, ondanks de pittige thema’s vluchten en missen. Maar ik heb haar op afstand gehouden omdat ik mij herken in haar worsteling; het bijstellen van verwachtingen en bovenal het verlangen naar moederschap. “Als (…) werd het kind dat je niet met hem had gekregen een gestalte in je hoofd die af en toe langs kwam. (blz 96)

De afwezige vader

Halverwege de roman komt haar vader zelf aan het woord. Aangezien hij zijn vrouw en dochter is verloren, kan hij ook meedoen in het ik-perspectief, maar het lijkt een stijlbreuk. Vooral omdat hij in twee hoofdstukken direct het woord krijgt:

“Nu draag ik ook schuld, maar geen grotere dan alle afwezige vaders meetorsen. Die schuld wil ik, moet ik op mij nemen. Maar volgens haar overstijgt het kwaad dat ik heb aangericht de alledaagse echtscheidingsdrama’s. Talloze bewijzen heeft zij van mijn wangedrag, een lange lijst die ze zelfs heeft genummerd.” (blz 141)

Het is een alinea die ik moeiteloos kan associëren alsof God de Vader zelf aan het woord is. Nu zal dat niet voor iedere lezer gelden, maar ik vind dat toch wel de kracht van Vonne van de Meer, dat de lezer zich kan verbinden.  Een heel leven, in dit geval het niet succesvolle leven van Jutka trekt aan je voorbij. Belangrijke gebeurtenissen uit andermans leven worden verteld,  de culturele ontwikkelingen van de laatste vijftig jaar, de terugkerende stroom vluchtelingen, weliswaar uit een ander land; deze roman heeft het waardoor je als lezer je kunt verbinden met dit verhaal, tot in de kern. Die kern komt wat mij betreft naar voren in het verhaal van de priester, die zijn pyxis (een doosje waarin de hostie bewaard kan worden) is kwijtgeraakt. Hij krijgt de kans om Jutka, uit te leggen dat de doop staat voor een nieuw begin. Het is zo’n sleutelmoment in de roman, waardoor de scene in het zwembad in Budapest extra lading krijgt.

De gelaagdheid is een compliment voor deze roman, want daardoor kan ik lezen en herlezen en steeds een nieuwe leessensatie ervaren, door een hoofdstuk als kort verhaal te zien. Hoewel de roman uiteindelijk toch tot een gemaakt afgerond geheel komt.

Mijn waardering: ****

Vindeling – Vonne van der Meer | Atlas Contact (2019) 238 blz.

Disclaimer: eigen exemplaar gekocht. Het boek is ook als luisterboek beschikbaar app van de luisterbieb. Prachtig voorleesstem, iets wat traag tempo, mooie uitspraak van de Hongaarse woorden.

Boeken van Vonne van der Meer lees ik graag. Op deze blog kun je recensies terugvinden van haar laatste boeken: ZondagavondHet smalle pad van de liefdeWinter in het GlosterhuisBrood, zout, wijn (verhalen). Welk boek van Vonne van der Meer is jouw favoriet?

6 gedachten over “Recensie: Vindeling – Vonne van der Meer”

  1. Vonne van der Meer schrijft inderdaad fijn! Ik vind het zo knap als een verhaal makkelijk te lezen is maar ook diepgang heeft. Zelf heb ik genoten van de eilandgasten-reeks, maar het mooist vond ik ‘Winter in Gloster huis’.

    1. Ik heb de eilandgasten, avondboot en laatste seizoen deze week in de kringloopwinkel gekocht. Volgens mij heb ik ooit in een ver verleden wel eilandgasten gelezen, maar deze zomer ga ik naar Vlieland en dat lijkt mij een goed moment voor een herkansing.

    1. Deze zomer ga ik naar Vlieland en dan neem ik Eilandgasten mee. De vrouw met een sleutel heb ik jaren geleden ook gelezen, maar blijkbaar niet gerecenseerd. Er staan verhalen in zo sterk, die blijven mij bij.

  2. Inderdaad, een prachtig boek van Vonne van der Meer. Ook ik heb er enorm van genoten. Een kunst hoe ze alle verhaallijnen aan Jutka kan koppelen en verlies in iedere lijn heeft verwerkt. Toevallig heb ik onlangs ook Het smalle van de liefde gelezen, maar deze vond ik toch mooier.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.