Ons soort mensen

Nu ik de Russische klassieker Misdaad en straf uit heb, zie ik overeenkomsten in de roman Ons soort mensen van Juli Zeh die ik en paar weken geleden heb gelezen voor de leesclub. Ik heb hem kort besproken in mijn leesweek #1927. Toen zei ik al dat er meer over te zeggen is.

5768b8dee67127.66296519Juli Zeh creëert een fictief dorp Unterleuten op het platteland onder de rook van Berlijn.  In het Duits is dat de titel van de roman, die niet kon worden overgenomen. Hier draait Juli Zeh het gedachtengoed van de Übermensch om, die ik in Misdaad en straf ben tegengekomen. (Het schijnt dat Dostojevski de Duitse filosoof Frederich Nietzsche op dit punt heef geïnspireerd.) Er is overigens meer van de Duitse filosoof in deze roman, de wil tot macht, klinkt door in het motto van de eigentijds verzonnen goeroe Manfred Gortz; ‘alles is wil’.

De machtstrijd speelt al jaren onder mensen in het dorp. Zo zijn daar Gombrowski, de herenboer, die nu de grootste werkgever is en Kron, een communist van het oude stempel, al vijanden sinds hun jeugd. Nieuwkomers zoals de vogelbeschermer Fliess en paardenvrouw Franzen werpen zich ook in de strijd, voor de natuur of om een paardenwei achter het huis te krijgen. Deze vier zijn niet de enige mensen die het voor het zeggen hebben in Unterleuten. Er is ook nog een burgermeester Arne Siedel en Juli Zeh laat het verhaal verder tot leven komen door meer bewoners en voorbijgangers van het dorp. De naasten van deze hoofdpersonen worden ook gevolgd en kunnen hun zegje doen, waardoor alles net in een ander perspectief komt te staan.  De vriend van de paardenvrouw ervaart het dorp niet voor niets als een Dostojevski roman, waarin elk personage begeleid werd met de vraag: wie was wie ook al weer?

Het is inderdaad een puzzel, maar aangezien de typetjes van Juli Zeh zo herkenbaar zijn in deze westerse samenleving, vermoed ik dat het makkelijker is dan het spel met die Russische namen, waarin dan de achternaam en dan de naam in combinatie met de vadersnaam wordt genoemd.  Ik zeg typetjes, maar het worden geen karikaturen.  Deze personen hebben behalve een geschiedenis (zucht, ja soms wordt het verhaal daardoor wat traag, zeker in het begin is het even doorbijten) ook hart en hoofd en reageren op elkaar. Ze komen in beweging en maken soms verrassende keuzes. Dat heeft mij tijdens het lezen van deze roman ontzettend geboeid.

De katalysator in dit verhaal is de komst van een windmolenpark. Dan gaat het los met de bekende weerstand, niet in mijn achtertuin. Maar in Unterleuten gaat het om meer dan voor of tegen om het dorp te redden. In de roman spelen veel meer tegenstellingen; mens – natuur, stad – platteland, Oost – West, oud- nieuw (in een dorp), jonge – oude generatie enzovoort.

Wat ik fascinerend vind aan deze dikke pil van meer dan 600 bladzijden, is de tunnelvisie die mensen gebruiken om hun omgeving te duiden. Echt schokkend wat een mens in zich heeft om feiten te manipuleren tot fictie en hoe fictie voor iedereen verschillend kan zijn. Wat mij betreft een mustread voor de vakantie. Het verhaal speelt in de maanden juli en augustus. Het is er drukkend warm en aan het einde is er een regenbui. Nog een overeenkomst met Misdaad en straf. Er zelfs een overeenkomst die ik niet zal verklappen.)  Juli Zeh heeft een scherpe pen die ver gaat om onze tijd te analyseren, daar steek je wat van op.

Nog wat tegeltjeswijsheid uit Unterleuten

Vrijheid was de naam van een systeem waarin de mens zich als manager van zijn eigen biografie gedroeg en het leven als trainingskamp voor persoonlijk succes beschouwde. (blz 114 Kron)

Het kapitalistische systeem plantte een zaadje van angst in de zielen van zijn kinderen, die zich in de loop van hun leven pantserden met steeds nieuwe lagen van prestatiedrift (blz 162 Siedel)

In feite leek menselijk gedrag op het getsjilp van vogels. Het ging op territorium of om baltsreden waarom vijfennegentig procent van de gesproken woorden zich liet reduceren tot iets met de strekking ‘dat is van mij’ of ‘hou van mij’. Alleen de resterende vijf procent bevatte echte informatie. Meestal bevond die zich aan het eind van een betoog. (Blz 338 Siedel)

Ons soort mensen – Juli Zeh (2016) uit het Duits vertaald door Annemarie Vlaming | Ambo Anthos 670 blz.

Disclaimer: geleend uit de bibliotheek

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.