Kleine Rachel

Ken jij het verhaal van RacheltjImageie de Beer al?

Nou luister maar, Rachel de Beer is een meisje van 12 jaar. Ze groeit op in Zuid-Afrika, in de tijd dat de Boeren trekken van de kust naar het binnenland en op zoek zijn naar ruimte en voorspoed. Ze trekken met huifkarren en nemen hun hele hebben en houden mee. Het wordt winter en de familie De Beer is in de buurt van het Drakensgebergte. Op een mistige dag ontsnapt  het kalf Frikkie. Rachels broertje Jamie is verzot op het kalf. Zonder dat de rest van de familie het in de gaten heeft, gaat hij op zoek naar het kalf. Als aan het eind van de dag de anderen ontdekken dat Jamie vermist wordt, beginnen ze een zoektocht naar het kleine jongetje. Het zoeken wordt bemoeilijkt door de invallende duisternis en een sneeuwstorm. Op wonderlijke wijze vindt Rachel haar broertje en redt hem van een gewisse dood.

Zo is het al meer dan honderd jaar gegaan in Zuid-Afrika, vooral onder de blanke Afrikaners is het een geliefd volksverhaal. Het verhaal van onvoorwaardelijke liefde tussen broer en zus heeft velen geïnspireerd en bemoedigd. In elk geval heeft het Brett Micheal Innes geraakt. Hij is filmmaker en gaat het verhaal van Racheltje de Beer ook verfilmen.

Waarschijnlijk kunnen wij Nederlanders Rachel vergelijken met Hans, die zijn vingers in het gat van de dijk stopte en zo het dorp behoedt voor een overstroming.

Een volksverhaal wordt doorverteld, duurt niet lang en elke verteller geeft zijn eigen nuances eraan. In ‘Kleine Rachel’ is het volksverhaal de basis, maar Brett Micheal Innes heeft er veel meer aan toegevoegd om er een historische roman van te maken. Daar is hij wat mij betreft slechts ten dele in geslaagd. Wat prachtig is gelukt, zijn de sfeerbeelden die opgeroepen worden in dit boek; de historische setting, het trekken van de boeren met de huifkarren, het boerderijleven in de 19de eeuw, de reis naar de stad voor het Nagmaal en niet in de laatste plaats de betoverende omschrijving van het Afrikaanse landschap. Poëtisch in die zin is ook dat Rachel mensen die zij tegen komt, indeelt als veldmensen, woestijnmensen, stadmensen of oceaanmensen. (Waar hebben we die indeling van (Zuid-Afrikaanse) mensen eerder gelezen?) Later ontdekt ze ook nog de boerderijmensen. Verder wordt gebruik gemaakt van de taal van planten.

Aan de ene kant prikkelt Brett Micheal daarmee de verbeelding, maar even snel stelt hij het vertrouwen in de lezer teleur doordat hij hem of haar geen eigen conclusies laat trekken.  Als alwetend verteller switch hij voortdurend van de ene naar de andere romanfiguur en zodoende heeft geen enkel persoon geheimen. Hij verraadt gevoelens en gedachten van alle aanwezigen breekt daarmee de spanningsboog, zeker in het begin van het boek. Sommige scènes of zinnen spreken voor zich en hoeven echt geen toelichting van de schrijver. 

Daarbij probeert Brett Micheal het verhaal een mystieke lading te geven, door de climax van zijn verhaal te laten afspelen tussen Goede Vrijdag en de dagen daarna. Gek genoeg is dit het enige element waarvan hij geen verantwoording doet in zijn nawoord, terwijl er ook wat betreft timing van het verhaal geen bewijs is dat het daadwerkelijk rond Pasen heeft plaatsgevonden. Het zij de schrijver vergeven, immers zo brengt elke verteller zijn nuances in een volksverhaal.

________________________________

Mijn waardering: ***

Kleine Rachel – Brett Michaël Innes | Uitgever Mozaïek 2013 | ISBN 978 90239944480

Retour Rantepao

AfbeeldingJoke Verweerd brengt mensen tot leven. Met een paar pennenstreken is iemand met al zijn of haar passies en twijfels op papier gezet. Zo zijn daar in ‘Retour Rantepao’  Mirjam van Apeldoorn en haar vader Wouter en moeder Ine. Daarnaast schetst ze in dit boek ook kleurrijk Indonesië.

Mirjam is 32 jaar, heeft haar eigen stylingbureau en is verliefd op Jeroen. Maar ze wil zich niet binden. Ervaringen uit het verleden hebben haar wel geleerd dat zij niet iemand is voor vaste relaties. Ze heeft wel een band met Firman, haar pleegbroer uit Indonesië. Mirjam is opgegroeid in Rantepao, omdat haar vader les gaf op de Theologische school. Het gezin van Apeldoorn heeft 8 jaar in Indonesië gewoond en dat heeft diepe sporen achtergelaten. Wouter was daar in zijn element en wist zich gesteund door zijn vrouw. Mirjam voelde  zich half Toraja, de stam waar ook Firman van is. Maar  het leven nam een dramatische wending toen Daniel, het jongste kind van Wouter en Ine overleed. Ine kon dat niet verwerken en omdat het leven voor haar onhoudbaar werd, is het gezin teruggekeerd naar Nederland met een ontheemd gevoel.

Bij Mirjam is dat misschien nog wel het sterkst.  Ze schrikt zich rot als ze zwanger blijkt te zijn. Kan ze daarvoor nog wel weglopen?

Als er bericht komt van Firman, dat hij als predikant naar de binnenlanden van Sulawesi gaat, brengt dat alles voor alle betrokkenen in een stroomversnelling. Mirjam gaat terug naar Rantepao.

Het boek wordt al lezende mooier. Je wordt het verhaal ingetrokken,  omdat Mirjam ontdooit, zichzelf hervindt en je wil weten welke kant dat op gaat. Het is een zoektocht naar de kern van het bestaan. Er worden in het verhaal heel wat levensvragen gesteld waar je bij stil zou kunnen staan. Dilemma’s  waarvan  je weet dat het antwoord niet zomaar te geven is dat het ook niet zo is voor de hoofdpersonen maakt deze roman authentiek.

Het geloof in God, het gesprek met Boven, speelt daarbij een belangrijke rol.  Hoewel dominee van Apeldoorn met zijn twijfels worstelt en niet alle antwoorden heeft. Mirjam doet niet zoveel met het geloof, wat zij van huis uit heeft meegekregen en ook haar vriend is een buitenstaander, dat maakt de setting van de (christelijke) roman wel toegankelijk in deze tijd, zeker omdat de levensvraag; ‘waar hoor ik thuis?’ zo universeel is.

‘Retour Rantepao’ is een reis die je zelf wilt maken. Ik vind deze roman prachtig. De zinnen, die soms zo kernachtig weergeven waar het om draait: “Nu heeft ze een verhaal, al zijn het maar een paar woorden. te midden van het geknetter van motoren en de stank van uitlaatgassen sms’t ze Jeroen: ‘Ik ben er.’”

Daarnaast is het een roman met meerdere lagen. Wat te denken van de cultuur van de Toraja waar zoveel aandacht is voor de dood, de begrafenis het grootste feest is, terwijl de dood van Daniel alles overhoop gooit in het gezin?

Joke Verweerd heeft gekozen voor twee perspectieven in deze roman, die van Mirjam en vader Wouter. Het is bijna kenmerkend dat moeder Ine klein gehouden wordt, terwijl ze ook een verhaal te vertellen heeft en dat ook wil doen. Heel herkenbaar vond ik als Wouter van zijn vrouw zegt:  “Soms verzint ze er nog het een en ander bij, maar dat is ook goed. Lachen is altijd goed.” Tijdens een lezersavond afgelopen najaar heb ik dit Joke Verweerd over zichzelf horen zeggen.

Update: Retour Rantepao is genomineerd voor de Publieksprijs Christelijke Boek 2014.  Ook genomineerd zijn in dezelfde categorie fictie (uit Nederland) Morie van Arie Kok en Waterval van Liesbeth Morren

________________________

Mijn waardering: ****

Retour Rantepao  – Joke Verweerd | Uitgeverij Mozaïek 2013 | IBN 9789023994350 | 376 blz.  € 19,90 ook als e-book

Bid, Luister, Leef

AfbeeldingBid luister leef, is niet een boek wat je leest, maar wat je doet. Ik gebruik het dagelijks voor mijn stille tijd met God. In de weken voor Kerst heb ik deze vorm van bidden ontdekt, door de speciale (dunne) editie voor adventstijd (zie recensie bij Boekenmening). Wat heeft dit boek, dat ik erdoor gegrepen ben? Het is het besef dat je niet alleen staat in het zoeken naar God. Dat komt niet alleen omdat er van het boek duizenden exemplaren zijn verkocht, of omdat er gebeden wordt volgens een oude kloostertraditie, maar ook omdat elke dag iets vertelt over een gelovige (al dan niet bekend), die in de eeuwen voor ons geleefd heeft. Bovendien zijn de teksten in het boek zo weergeven, dat het ook in groepen gebruikt kan worden.  Teksten die vet gedrukt zijn, kunnen samen hardop gezegd worden. Wat ik verder zo bijzonder vind, is dat het meer woorden geeft aan je gebed.

In dit gebedenboek zijn drie soorten gebeden opgenomen, een ochtend, middag en een avondgebed.  Verreweg de meeste ruimte gaat naar de ochtendgebed. Voor elke dag van het jaar een richtlijn voor tijd met God, om te bidden, naar Hem te luisteren en vervolgens te leven met Zijn zegen.   Elke dag heeft hetzelfde principe, vaste openingswoorden, een uitspraak die als een mantra meerdere keren terugkomt, een gedeelte uit de psalmen, dat als het ware al een gebed is. Bovendien wordt er voor elke dag een verschillend gebedsonderwerp aangedragen. Dat vind ik wel praktisch, zo bidt je niet steeds voor dezelfde mensen, maar komen collega’s, buren, familie, kerk, de wereld, je vrienden en je persoonlijk leven aan bod. In  de leidraad voor het ochtendgebed is ruimte voor zingen, stilte en Bijbellezing(en). Achterin het boek staan suggesties voor liederen en er is een bijbelleesrooster voor 2 jaar. Dat vind ik persoonlijk wel een nadeel van dit dikke boek, je slaat regelmatig heen en weer. In het dunne boekje voor advent, stonden de te lezen Bijbelgedeeltes gewoon in de liturgie.

Er is maar één tekst voor het middaggebed en voor elke dag van de week is er een avondgebed.  Het is wel wennen dit liturgisch bidden.  Hoewel je  ene kant steeds andere woorden krijgt voor je gebed en het verrijkend is, zijn er ook momenten dat ik denk,  wat moet ik met deze woorden?  Het is dan  vaak maar een zinnetje dat je inspireert en waar je de dag mee in gaat. Het zal elke keer weer anders zijn, daarom is dit boek toch vijf sterren waard,  om te lezen, te gebruiken en te herlezen, een must have!

_____________________________

Mijn waardering: *****

Bid Luister Leef – Rick Timmermans en Heleen Dekens | Uitgever: Plateau 2012 |  ISBN 978 90 5804 0749 | 672 blz. € 34,95

Binnenkort verschijnt er ook een paperbackeditie Bid Luister Leef onderweg € 19,95 Kijk bij uitgever Vuurbaak om het een week uit te proberen.

Voornemens voor 2014!

nog te lezen lijst januariDit zijn de boeken waar ik het nieuwe jaar mee ga beginnen. Op mijn ereader staat Retour Rantepao. Van een vriendin kreeg ik de tip ‘Verweesd of gewenst?’.  Het laatste boek wat ik heb aangeschaft bij de plaatselijke boekwinkel en uit de bibliotheek heb ik ‘Het smalle pad van de liefde’ meegenomen. Ik heb de Boerenoorlog ook aangevraagd, maar ik heb nog 24 wachtenden voor me. Misschien moet de bibliotheek in Rotterdam wat extra exemplaren aanschaffen. Feitelijk kunnen alle titels direct op de lijst van de uitdaging ‘Ik Lees Nederlands 2014’ want alle boeken zijn oorspronkelijk geschreven in het Nederlands.

Het licht van de zee

Gisteren is mijn twaalfde recensie  geplaatst op Boekenmening.  In ‘Papieren Kind’ van Randy Susan Meyers kun je lezen hoe drie vrouwen hun recht laten gelden op dat ene kind. Afgelopen jaar heb ik ook  ‘Het licht van de zee’ gelezen. In dat boek is er ook strijd om één kind. Adoptie is een interessant thema voor romans, maar wordt niet altijd even sterk uitgewerkt.

Het licht van de zeeHet is in de jaren twintig van de vorige eeuw. Tom en Isabel Sherborne zijn de enige bewoners van Janus, een eiland  met een vuurtoren, 150 mijl van de kust van Zuid-West Australië. Tom, een oorlogsveteraan uit de 1e Wereldoorlog. Zijn keus om vuurtorenwachter te worden is een principiële.  Het feit dat hij Isabelle ontmoet, die zijn hart weet te ontdooien met vrolijkheid en met hem kiest voor de eenzaamheid van Janus, beschouwt hij als een wonder. Op een dag spoelt er een roeiboot aan met een dode man en een baby. Isabelle die net haar derde baby heeft verloren, beschouwt het als een teken van God en wil het kindje houden. Ze is een topmoeder en Tom krijgt een glimp van hoe het had kunnen zijn. Er volgen twee gelukkige jaren voor het gezin, totdat ze tijdens hun verlof op het vasteland ontdekken van wie het kind is. Hannah Roenfeldt is nog altijd wanhopig op zoek naar haar man en baby, die tijdens een rel de zee zijn opgevlucht.

Een vondeling blijkt altijd een geliefd thema te zijn voor een boek, maar meer nog dan de vraag waar hoort het meisje Lucy thuis, is het dat wat zich afspeelt in de hoofden van Tom en Isabelle. Hoe kun je het goed doen? Hoe overwint de liefde? De strijd van dit kinderloze echtpaar, niet alleen voor het kind, maar vooral voor elkaar is op een indrukwekkende manier is uitgewerkt in deze debuutroman van M.L. Stedman. Het is dan ook uiteindelijk een ontroerende ode aan de liefde, hoe je door dik en dun, zelfs als je beseft dat het heel erg dun is, trouw blijft.

De sterke uitwerking van  de karkaters van de hoofdpersonen, de rechtschapen Tom, de oermoeder Isabel en de wanhopige Hannah zorgen ervoor dat je goed kunt inleven in het verhaal. Je blijft geboeid, vooral als ontdekt wordt dat de baby van Hannah, bij Tom en Isabel is, volgen de ontwikkelingen zich in een bloedstollend tempo elkaar op. Dan blijkt ook dat toevallige scènes wel degelijk iets te vertellen hebben. Het hele boek zit vol met metaforen, beeldspraken die het iets extra’s geven. Als je dit boek samen met anderen leest, dan heb je veel om over door te praten. De Engelse titel ‘Light between the oceans’ (licht tussen de oceanen) vind ik om die reden persoonlijk ook sterker dan de titel die de vertaling nu heeft mee gekregen. Ten eerste staat de vuurtoren van Janus tussen twee oceanen. Lucy, de naam die Isabelle aan het meisje geeft, betekent ster en is in het boek het licht voor twee verschillende gezinnen en tenslotte lijkt het te gaan om wat het beste is voor het kind?  Een moeilijk dilemma. Een vuurtorenlicht laat zijn schijnsel steeds draaien van de een naar de andere kant.

___________________________________

Mijn waardering: * * * *

Licht van de Zee –  M.L.Stedman | Uitgever: Boekerij 2012 | ISBN 9789022562307