Vier boeken van Dalene Matthee in een nieuw jasje

03da14e46f3911e3938b12e3e540e43f_8

Romans uit Zuid-Afrika zijn op dit moment erg populair. Denk aan de schrijfster Irma Joubert, maar ook de onlangs verschenen ‘Kleine Rachel’ van Brett Michael Innes. De bosromans van Dalene Matthee zijn opnieuw verschenen, nu als midprice editie en ebook, respectievelijk € 15,- of € 9,99

 Toen de romans in de jaren tachtig in het Nederlands verschenen, heb ik ze verslonden. Nog maar eens lezen en becommentariëren.

9789088653056Fiela’s kind
In Afrika dwaalt een kind te ver het bos in. Hij komt niet terug. Na dagen van koortsachtig zoeken, wordt de hoop opgegeven hem ooit nog terug te vinden. Negen jaar later treffen twee ambtenaren, bezig met een volkstelling, aan de andere kant van het grote Knysnawoud een blank jongetje aan, Benjamin. Sinds zijn derde jaar wordt hij opgevoed door Fiela. Zij verzet zich tot het uiterste, maar kan niet verhinderen dat een blanke vrouw Benjamin opeist als haar zoontje.

Kringen in een bos
Kringen in een bos is het eerste deel van de Bostrilogie, geschreven door de Zuid-Afrikaanse auteur Dalene Matthee. Saul Barnard is houthakker in het Knysnabos en dat houdt in: arm en ongeschoold blijven en voor altijd een slaaf zijn van de Engelsen. Saul staat daarom op het punt zijn geboorteland te verlaten, maar wanneer hij hoort dat er jacht gemaakt wordt op Oupoot de leider van de woudolifanten verandert hij van gedachten. Hij vindt dat als Oupoot gedood moet worden, hij dat moet doen; want het moet met respect gebeuren. Wanneer Saul dieper en dieper het woud intrekt, wordt hem hoe langer hoe duidelijker dat Oupoot hem om de een of andere reden het woud in lokt…

Moerbeibos
Silas Miggel woont in alle rust met zijn dochter in het Knysnabos, totdat op een dag een groep Italiaanse immigranten een tentenkamp opslaat om een zijderupskwekerij te beginnen. Als dit totaal mislukt â omdat in de kleigrond de moerbeibomen niet groeien â begint een zware tijd, zowel voor de Italianen als voor Silas en zijn dochter. In de uitzichtloze situatie worden de immigranten gedwarsboomd door de regering. Aanvankelijk staat Silas afwijzend tegenover de Italianen, maar steeds meer ziet hij het als zijn plicht om hulp te bieden.

Droombos
De jonge Karoliena Kapp groeit op in het Knysnabos. Dankzij haar scholing op kosten van de kerk en de genegenheid van ondernemer Johannes Stander, heeft Karoliena de mogelijkheid om ergens anders te gaan wonen. Ze belandt bij een Engelse dame die haar voorbereidt op het huwelijk met Johannes. Maar al tijdens de wittebroodsweken ontdekt Karoliena dat zij niet zonder het Bos kan leven. Ze keert terug naar haar geboortegrond om te ontdekken wie zij werkelijk is.

Zeg dat je bij hen hoort

AfbeeldingAls je aan mij vraagt welk boek het meeste indruk op mij gemaakt heeft het afgelopen jaar, dan is het ‘Zeg dat je bij hen hoort’ van Uwen Akpan. Ik had het al een tijdje op de boekenplank staan, maar deze zomer kwam ik er toe om het te lezen. Het heeft nog niets aan actualiteit ingeboet wanneer je kijkt naar de nieuws van de afgelopen dagen, de onrust in Zuid-Sudan, de ellende in de townships. Vandaar mijn recensie van dit boek als eerste post voor dit blog:

Dit is een aangrijpend boek. Uwen Akpan, een Nigeriaanse priester vertelt vijf verhalen over kinderen in Afrika. De verhalen zijn afwisselend kort ( variërend van 18 tot 30 bladzijden) tot lang (134, respectievelijk 140 bladzijden). dit boek bevat dus meer dan een boek!

Het kerstdiner, niet echt een traditioneel, hoopgevend kerstverhaal, vertelt van een 8 jarige jongen, die nog met zijn familie samen woont in een krottenwijk in Kenia. Zijn schoolgeld is net bij elkaar gebedeld, na de kerstvakantie kan hij naar school…

Het tweede verhaal is zo mogelijk nog beklemmender en vertelt hoe een oom, aan de westkust van Afrika, zijn neefje en nichtje voorbereidt voor een nieuw leven in Gabon. De eerste zin van dat verhaal ‘Het verkopen van je kind of neef kon veel moeilijker zijn, dan het verkopen van andere kinderen’, geeft al aan dat het hier gaat om mensensmokkel. Om kippenvel van te krijgen, immers het is een verhaal, maar ondertussen ook realiteit.

Net zoals in het korte verhaal over de vriendschap tussen een christelijk en islamitisch meisje in Ethiopië. Van de een op de andere dag verbiedt de familie elk contact tussen hen.

Spannend is het verhaal van de luxe lijkwagens waar Jubril, een tiener probeert het geweld in Noord Nigeria te ontvluchten vanwege etnische conflicten. Dit langste verhaal speelt zich af in slechts één nacht, terwijl Jubril wacht in een bus die hem naar het ‘veilige’ Zuiden zou moeten brengen. Elk detail tijdens het wachten zorgt langzaam maar zeker dat de herinneringen terugkomen, waardoor zijn hele levensverhaal wordt verteld. Even dacht ik dat de titel ‘Zeg dat je ben hen hoort’, vooral op dit verhaal zou slaan. Jubril is een zoon van een Islamitische moeder en een christelijke vader. Hij is zijn leven niet zeker en moet een keuze maken. Maar de titel blijkt een zinnetje te zijn uit het laatste verhaal dat zich afspeelt oorlog in Rwanda. Wat een verschrikking. Juist omdat Uwen Akpan voortdurend kiest voor het perspectief van het kind, gebeurt alles als het ware door kinderogen en ontdek je als lezer net zoals een kind hoe de wereld werkelijk in elkaar zit.

Het is geen makkelijk boek, niet alleen vanwege de thema’s, maar ook omdat er veel Afrikaanse woorden in staan die niet nader verklaard worden, soms wordt het vanuit de context wel duidelijk. Het vergt echter wel doorzettingsvermogen van de lezer, ook vanwege de realistische beschrijvingen van de gruwelijkheden die in Afrika gebeuren. Juist om mensen  bewust te maken van wat kinderen in Afrika beleven, toch een aanrader!

_______________________________

Mijn waardering: * * * * *

Zeg dat je bij hen hoort –  Uwen Akpan | Uitgever: Brandaan 2010 | ISBN 9789460050084