Tagarchief: Nederlandse literatuur

Het bittere kruid vertelt door Marga Minco

Luisterboek het bittere kruidHet bittere kruid van Marga Minco heb ik nooit gelezen, maar na het lezen van de leeservaring van Sandra, heb ik het boek gedownload uit de luisterbieb. Terwijl we al weken voor onze oudste zoon voorlezen uit de reis door de nacht van Anne de Vries, wordt er nu voor mij voorgelezen, door niemand minder dan Marga Minco zelf. Haar stem vult mijn kamer en vertelt het verhaal van een joods meisje dat begint, net als bij de reis door de nacht, aan het begin van de oorlog. “Op een dag…” Het komt direct binnen als een sterke, maar door doorleefde stem van een oude vrouw mij haar verhaal van de oorlog verteld. Het is alsof mijn oma aan het vertellen is over vroeger. Zij kon ook zo over de oorlog praten, hoewel met heel andere ervaringen. De kleine persoonlijke details, korte zinnetjes die worden toegevoegd, niet om de gevoelens te beschrijven, maar juist om zelf te voelen hoe het moet zijn geweest. Het maakt het vertelde zo authentiek. Eerst denk ik dat ik nog met wat losse hoofdstukken te maken heb, die haast op zichzelf staan met een titel; de terugblik aan haar jeugd waar het verschil tussen jood en niet-jood sterker was, dan in het begin van de oorlog. Het bezoeken van een kliniek omdat ze tbc heeft. Maar de herinneringen aan de oorlogsjaren gaan onmiskenbaar verder naar dat ene dramatische moment; dat het jonge meisje alleen komt te staan, zonder familie. Ze zwerft van onderduikadres naar onderduikadres en overleeft zo de oorlog. Met kleine details als de tol, die buiten het café ronddraait en tenslotte wordt verbrijzeld, zegt ze zoveel. Als de zin van Marga Minco klinkt, breek ik. “Ik miste het geloof van mijn oom. Zij zouden nooit terugkomen, mijn vader niet, mijn moeder niet, Bettie niet, noch Dave en Lotte.” Nog nooit heeft een verhaal mij zo aangegrepen. Ik weet niet zeker of die ontroering ook zo sterk was geweest als ik het verhaal zelf had gelezen. Ik realiseer me dat de emotie versterkt werd door het feit dat terwijl ik aan het luisteren was, ik ook de koffers aan het pakken was voor de vakantie. Ik mag op reis, meenemen wat ik maar wil, de bestemming kiezen in vrijheid, zonder angst de toekomst tegemoet gaan.

Toen het verhaal uit was, heb ik even mijn literatuurkennis opgefrist. Dat kon al met de uitgebreide informatie die de luisterbieb gratis bij geeft. Ik ben verrast dat dit debuut van Marga Minco al in 1957 is verschenen. Ik merk daar niets van. Het sobere taalgebruik is niet gedateerd. Sinds eind jaren negentig zijn schrijvers als Geert Mak, Judith Koelemeijer bezig met hun familiegeschiedenis op te schrijven. Margo Minco was hun dus al tientallen jaren voor. Nu is dit fictie (ipv literaire non-fictie) ze zegt zelf dat ze met dit verhaal iets gecreëerd heeft, maar haar motieven lijken wel op die van de auteurs nu, die hun familiekroniek willen vastleggen.

“Een van de drijfveren om Het bittere kruid te schrijven is ongetwijfeld geweest dat ik mijn familieleden verder wilde laten leven, door over ze te schrijven. Nu moet ik er wel direct aan toevoegen dat het schrijven over de oorlog iets heel anders is dan het beleven van die oorlog. Schrijven is in de eerste plaats vorm geven. In Het bittere kruid heb ik vorm gegeven aan mijn ervaringen, heb ik iets gecreëerd, en op de een of andere manier staat die creatie los van mijn belevenissen.”

Twee uur en en kwartier duurt het verhaal. Beslist de moeite waard!

Augustus Klassieke literatuurmaand

Mijn zomerleesuitdaging voor de maand juli heb ik gehaald. Dan is het nu tijd om de boekenlijst voor de maand augustus bekend te maken.  Sandra, van Sandra schrijft en leest loopt al weken met dit plan; de maand augustus wordt de klassieke literatuur maand. De boeken van de boeklijst van vroeger of andere klassiekers die steeds maar weer geciteerd worden. Toen ik dat zag, dacht dan wordt dat het moment om de Tornado van B.J. Nijnenhuis maar weer eens te lezen. Ik heb het boek op aanraden van een vriendin ooit gelezen. In 2011 is het opnieuw uitgegeven in de serie christelijke klassiekers. Ik heb het boek toen gekocht, maar tja vanwege de zware thematiek, de lange zinnen, het ouderwets taalgebruik blijft het maar op de nog te lezen stapel liggen. Dat terwijl mijn vriend Louis Krüger me al eens heeft gevraagd om de hele CLO lijst (opnieuw) te lezen en te recenseren. Die lijst bestaat uit 15 romans die representatief zijn voor de christelijke literatuur in Nederland. Hij is samengesteld in 2011 toen het Christelijk Literair Overleg 15 jaar bestond.  In augustus ga ik daar een dus een begin mee maken.  Andere klassiekers die ik opnieuw wil lezen zijn; de Uitverkoren van Chaim Potok. Dit omdat deze roman Lynn Austin heeft geïnspireerd om zelf christelijke romans te schrijven.  Verder liggen klaar op de stapel Niels Lyhne, van de Deen Jacobsen, Sil de Strandjutter om het een beetje licht te houden en in vakantiestemming te blijven en tot slot Een plaats in Afrika, hoewel origineel in het Engels verschenen, is dat een mooie stap naar de Zuid-Afrikaanse literatuur, waar ik in september extra aandacht aan zal besteden.  Meer informatie over de boeken die ik heb uitgekozen:

Lees verder Augustus Klassieke literatuurmaand

De weg naar zee

de weg naar zeeHet lijkt het perfecte boek voor een tropische dag aan het strand; deze dunne roman van Elke Geurts, de weg naar zee. Het leest makkelijk, dit verhaal van Tessa, die samen met haar vriendin Gina en hun dochters, een vakantiehuisje huren in de duinen tussen Bergen en Schoorl. Op de laatste vakantiedag besluit Tessa alleen met haar dochter naar de zee te gaan. Tot zover klopt het ideale plaatje voor een heerlijk zomerboek. Maar schijnt bedriegt want Tessa verdwaalt in een zwartgeblakerd duinlandschap. De eerste kernachtig korte zinnen laten al voelen dat hier iets niet klopt: Lees verder De weg naar zee